Παρέμβαση ΕΟΑ Λευκωσίας αναφορικά με την παραπομπή της Κύπρου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων
Η παραπομπή της Κύπρου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Δικαστήριο της ΕΕ για τη διαχείριση αποβλήτων δεν αποτελεί έκπληξη. Είναι η κατάληξη καθυστερήσεων και λανθασμένων αποφάσεων, παρά την προειδοποιητική επιστολή του 2021 και την αιτιολογημένη γνώμη του 2024. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το 21% των αποβλήτων καταλήγει σε ταφή χωρίς επεξεργασία και ότι οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις δεν επαρκούν για τα μεικτά αστικά απόβλητα.
Στην παρέμβασή του, ο Οργανισμός υποστηρίζει ότι, παρά τη θεσμοθέτηση των ΕΟΑ, ο σχεδιασμός του κράτους παραμένει ελλιπής. Όπως αναφέρει, οι ΕΟΑ καλούνται να διαχειριστούν το 2027 υποδομές που δεν σχεδίασαν. Η ΟΕΔΑ Κόσιης έχει ήδη κλείσει τον κύκλο ζωής της. Για τη μονάδα στο Πεντάκωμο παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την τεχνολογία, τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και τη βιωσιμότητα.
Ο ΕΟΑ αναφέρει επίσης ότι στην Πάφο η ταφή παραμένει στο 100%. Την ίδια ώρα, οι ΕΟΑ δεν ενημερώνονται επαρκώς και έγκαιρα και δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων. Μόνο για την Επαρχία Λευκωσίας, ένα δίκτυο πέραν των 48 υποδομών για θέματα κυκλικής οικονομίας έχει σχεδιαστεί από το Κράτος χωρίς όμως ενημέρωση και οικονομική ενίσχυση του τρόπου λειτουργίας του για την μεταφορά του στους ΕΟΑ. Δεν μπορούν να μεταφέρονται αρμοδιότητες χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Για αυτή την αποτυχία δεν ευθύνεται ο πολίτης, ο οποίος έχει ήδη επωμισθεί το κόστος. Σύμφωνα με την παρέμβαση, από το 2012 το τέλος εισόδου στις ΟΕΔΑ αυξήθηκε από €7 σε €40 τον τόνο, χωρίς να υλοποιηθούν οι στόχοι για τους οποίους ζητήθηκε η επιβάρυνση, όπως το «Πληρώνω Όσο Πετώ».
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας θέτει, ως εκ τούτου, σειρά ερωτημάτων:
• Με ποιο γνώμονα θα αποδεχθεί ο πολίτης νέες επιβαρύνσεις, όταν οι προηγούμενες δεν οδήγησαν σε αποτέλεσμα;
• Ποιος εγγυάται ότι οι υποδομές που θα περάσουν στους ΕΟΑ θα είναι τεχνικά και οικονομικά βιώσιμες;
• Πότε θα ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς υποδομές και το πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση υλικών, που βαρύνουν το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος;
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας δηλώνει ότι είναι έτοιμος να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί, θέτει όμως ως προϋποθέσεις τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό, τη λειτουργία κατάλληλων υποδομών και την ουσιαστική συμμετοχή των ΕΟΑ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Παράλληλα, καλεί το κράτος να αποδείξει την ικανότητά του να υλοποιεί τον σχεδιασμό με μετρήσιμα αποτελέσματα, πριν από οποιαδήποτε νέα οικονομική επιβάρυνση των πολιτών.
