Το επόμενο διάστημα θα δώσουμε ίσως την τελευταία μάχη για να αποτρέψουμε τη διχοτόμηση της πατρίδας μας
Γράφει ο Αλέξης Γαλανός
Είναι προφανές ότι το προσεχές διάστημα θα αναπτυχθεί μια νέα κινητικότητα στο Κυπριακό, με στόχο την εξεύρεση λύσης. Οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων ή μηνών προδιαγράφονται καθοριστικές, γιατί όπως όλα δείχνουν, θα δώσουμε ίσως την τελευταία μάχη για να αποτρέψουμε την οριστική διχοτόμηση της πατρίδας μας.
Είναι επίσης προφανές ότι τόσο τα Ηνωμένα Έθνη όσο και η δική μας πλευρά, ίσως και η τουρκική όπως προκύπτει από κάποιες πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις, αναζητούν διεξόδους ή νέες προσεγγίσεις για να επιτευχθεί άρση του αδιεξόδου στο οποίο περιήλθε η διαδικασία μετά το Κρανς Μοντάνα. Δεν είναι η ώρα ασφαλώς για νέες ατέρμονες μεταξύ μας συζητήσεις, για το πόσο χαλαρή ή μη, αποκεντρωμένη ή μη θα είναι η ομοσπονδία. Δεν είναι η ώρα για σχέδια Β, Γ ή Δ. Τα χρονικά περιθώρια, όχι απλώς στενεύουν αλλά εξαντλούνται.
Ο στόχος πρέπει να είναι η εξεύρεση μιας λύσης βιώσιμης, σταθερής και λειτουργικής. Μιας λύσης η οποία να αντέξει στον χρόνο. Εάν αυτό κρίνουμε ότι είναι πιο ρεαλιστικό να επιτευχθεί μέσα από ένα πιο αποκεντρωμένο ομοσπονδιακό σύστημα, πάντα όμως εντός των παραμέτρων που έχουν καθορίσει εδώ και δεκαετίες τα Ηνωμένα Έθνη, δεν πρέπει να το απορρίψουμε εκ προοιμίου. Αλλά σε καμία περίπτωση, δεν θα πρέπει αυτό να χρησιμοποιηθεί ως πρόφαση για ροκάνισμα χρόνου χάριν διατήρησης του status quo.
Όμως, σε περίπτωση που πρόθεσή μας είναι να προβούμε, σε διερευνητικές έστω κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση, οι οποίες αδιαμφισβήτητα αποτελούν υπαναχώρηση από την πάγια ακολουθητέα γραμμή, οφείλουμε να έχουμε κατά νου ότι στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης θα πρέπει να διεκδικήσουμε σοβαρά ανταλλάγματα σε άλλες πτυχές της λύσης, όπως είναι τα θέματα ασφάλειας και το εδαφικό.
Η σημασία της Αμμοχώστου
Εάν, λοιπόν, όλοι οι εμπλεκόμενοι στο Κυπριακό αναζητούν διέξοδο, το ζήτημα της Αμμοχώστου αποτελεί την καλύτερη ευκαιρία, όχι μόνο για να αποδείξουν την ειλικρίνεια των προθέσεών τους, αλλά και για να δοκιμάσουμε, ενδεχομένως σε ένα ομοσπονδιακό πείραμα και σε μια μικρότερη κλίμακα την ετοιμότητα και ωριμότητά μας για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού. Η δημιουργία ενός ειδικού στάτους για την Αμμόχωστο μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα. Είναι κάτι που μπορεί να μελετηθεί και να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο επίλυσης του κυπριακού προβλήματος, πάντα εντός των παραμέτρων και των αρχών των Ηνωμένων Εθνών.
Δεν είναι ώρα να εξετάσουμε γιατί το ζήτημα της Αμμοχώστου διαχρονικά υποβαθμίστηκε από την πλευρά μας, παρόλο που από το 1978 αναγνωρίστηκε η ιδιαιτερότητά του με το αμερικανο-βρετανό-καναδικό σχέδιο, το 1979 με τη 2η Συμφωνία Κορυφής, αλλά και αργότερα με τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και άλλων διεθνών οργανισμών.
Η ανακίνηση και η ανάδειξη του ζητήματος της Αμμοχώστου, σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία, στη χειρότερη των περιπτώσεων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ευρύτερης κινητικότητας προς άρση του επικίνδυνου αδιεξόδου που μας οδηγεί στη διχοτόμηση. Πρωτίστως, αυτή που πρέπει να αποδείξει τις προσθέσεις της είναι η Τουρκία. Όπως πολύ ορθά επεσήμανε ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην πρόσφατη αντικατοχική εκδήλωση των Αμμοχωστιανών, «ίσως ένας τρόπος δημιουργίας επιτέλους ενός άλλου κλίματος, μιας ελπίδας που θα δώσει προοπτική στον διάλογο, είναι η επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους πολίτες ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, δείγμα καλής θέλησης, καλών προθέσεων από πλευράς Τουρκίας, έτσι ώστε επιτέλους και οι Ελληνοκύπριοι να πιστέψουν ότι κάτι κινείται, κάτι μεταβάλλεται, κάποιοι επιτέλους αποφάσισαν να δώσουν ώθηση στη λύση».
Δυστυχώς δίδεται η εντύπωση, ελπίζω εσφαλμένη, ότι πελαγώσαμε. Ότι βάλαμε τα δύο μας πόδια σε δύο βάρκες, ένεκα αλληλοσυγκρουόμενων δεσμεύσεων και βγήκαμε στα βαθιά. Δυστυχώς, επίσης, το τέλος του δρόμου μας βρίσκει σε συνθήκες πλήρους απογοήτευσης με το σύστημα και πλήρους απαξίωσης, ως αποτέλεσμα ενός αδίστακτου συστήματος πλουτισμού που υπάρχει σήμερα στον τόπο μας.
Ο Αλέξης Γαλανός είναι Δήμαρχος Αμμοχώστου
