Η Ολομέλεια της Βουλής απέρριψε την Τρίτη το τροποποιητικό νομοσχέδιο για τα απόβλητα και τους κανονισμούς που προέβλεπαν την επιβολή φόρου υγειονομικής ταφής δημοτικών αποβλήτων, κρίνοντας ότι η Κυβέρνηση επιχειρεί να μετακυλίσει το κόστος στους πολίτες χωρίς να έχουν προηγηθεί οι αναγκαίες υποδομές και η εφαρμογή ολοκληρωμένης στρατηγικής διαχείρισης αποβλήτων. Οι κανονισμοί καταψηφίστηκαν με 19 ψήφους υπέρ και 26 κατά. Υπέρ ψήφισαν ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, ενώ εναντίον ΑΚΕΛ, ΕΛΑΜ, «Άλμα-Πολίτες για την Κύπρο» και «Άμεση Δημοκρατία».
Το κυβερνητικό νομοσχέδιο προνοούσε την επιβολή φόρου ύψους €10 ανά τόνο στα δημοτικά απόβλητα που οδηγούνται σε χώρους υγειονομικής ταφής από την έναρξη ισχύος των κανονισμών μέχρι το τέλος του 2027. Από το 2028 ο φόρος θα αυξανόταν κατά €5 ανά τόνο ετησίως, μέχρι να φθάσει τα €70 ανά τόνο.
Η Κυβέρνηση υποστήριζε ότι το μέτρο αποτελεί βασικό εργαλείο της πράσινης φορολογικής μεταρρύθμισης, προκειμένου να μειωθεί το ποσοστό των δημοτικών αποβλήτων που καταλήγουν σε ταφή, το οποίο σήμερα ανέρχεται στο 68%, έναντι ευρωπαϊκού στόχου 10% μέχρι το 2035. Παράλληλα, η ψήφιση της νομοθεσίας αποτελούσε ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και συνδεόταν με την εκταμίευση €23 εκατ. από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Επικρίσεις Βουλευτών για αποτυχία του συστήματος
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ και Πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Λίνος Παπαγιάννης, ανέφερε ότι η Βουλή καλείται να αποφασίσει για την επιβολή ενός νέου φόρου στα απόβλητα, υπενθυμίζοντας ότι το σχετικό νομοσχέδιο είχε κατατεθεί τον περασμένο Φεβρουάριο, αποσύρθηκε και επανήλθε με πιεστικές διαδικασίες λίγο πριν από τη λήξη των εργασιών της Βουλής.
Όπως είπε, το ΕΛΑΜ διαφωνεί με την επιβολή του φόρου, υποστηρίζοντας ότι προηγείται η ανάγκη να εξεταστεί συνολικά η στρατηγική διαχείρισης αποβλήτων. Επέκρινε τη διαχρονική διαχείριση του κράτους, σημειώνοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να καταλήγει στην εύκολη λύση της ταφής, χωρίς να έχουν δημιουργηθεί οι αναγκαίες υποδομές. Αναφέρθηκε επίσης στα προβλήματα εφαρμογής του συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετώ», λέγοντας ότι ακόμη αναμένεται η ολοκλήρωση σχετικής μελέτης. Πρόσθεσε ότι τον Σεπτέμβριο η Επιτροπή Περιβάλλοντος θα καλέσει όλους τους αρμόδιους φορείς για να παρουσιάσουν ολοκληρωμένη στρατηγική, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση ενδέχεται να δημιουργήσει κινδύνους τόσο για τη χώρα όσο και για τη δημόσια υγεία.
Ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, δήλωσε ότι το κόμμα του στηρίζει κάθε ορθή και τεκμηριωμένη πολιτική υπέρ της πράσινης μετάβασης, της κυκλικής οικονομίας και της μείωσης της ανεξέλεγκτης ταφής αποβλήτων, χαρακτήρισε όμως το νομοσχέδιο πρόχειρο και ελλιπές. Επέκρινε την Κυβέρνηση για ακόμη μία φορά για την κατάθεση του νομοσχεδίου με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, υποστηρίζοντας ότι δεν παρουσιάστηκε ένα σαφές, μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων. Εξέφρασε επίσης ανησυχία για την ασάφεια ως προς το πραγματικό κόστος και τις επιβαρύνσεις που θα κληθούν να επωμιστούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Είπε ότι το κόμμα του θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο και κάλεσε την Κυβέρνηση να επανέλθει με ολοκληρωμένο πενταετές στρατηγικό σχέδιο και δίκαιες, ανταποδοτικές χρεώσεις.
Ο Πρόεδρος του Άλματος – Πολίτες για την Κύπρο, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, υποστήριξε ότι η συζήτηση δεν αφορά απλώς την επιβολή τέλους ταφής, αλλά αποτελεί, όπως είπε, απόδειξη της κατάρρευσης της εθνικής στρατηγικής για τα απόβλητα και της αποτυχίας του Τμήματος Περιβάλλοντος να διαχειριστεί το ζήτημα.
Αναφέρθηκε στο ιστορικό της διαχείρισης των αποβλήτων, λέγοντας ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τη δημιουργία μονάδων επεξεργασίας σε διάφορες επαρχίες, όμως στη συνέχεια το Τμήμα Περιβάλλοντος αποφάσισε ότι αρκούσε η μονάδα της Κόσιης για την εξυπηρέτηση ολόκληρης της χώρας. Υποστήριξε ότι η επιλογή αυτή αποδείχθηκε λανθασμένη και επικαλέστηκε εκθέσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας και ερευνητικών επιτροπών, οι οποίες, όπως ανέφερε, είχαν καταλογίσει ευθύνες στο Τμήμα Περιβάλλοντος.
Αναφέρθηκε επίσης στη συνεχιζόμενη λειτουργία της μονάδας της Κόσιης με συνεχείς παρατάσεις της σύμβασης μετά το 2020, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση σκανδαλώδη. Σημείωσε ότι με το προτεινόμενο σύστημα θα επιβαρύνεται το ίδιο ένας πολίτης που δεν παράγει απορρίμματα και ένας που δεν ανακυκλώνει. Για τους λόγους αυτούς ανακοίνωσε ότι το κόμμα του θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρύσανθος Σαββίδης, ανέφερε ότι η Πολιτεία διαχρονικά λειτουργεί «πυροσβεστικά» και όχι προληπτικά, σημειώνοντας ότι οι αναγκαίες υποδομές για τη διαχείριση αποβλήτων αναμένεται να ολοκληρωθούν μόλις το 2030, ενώ έπρεπε να είχαν υλοποιηθεί εδώ και χρόνια.
Πρόσθεσε ότι στην Πάφο εξακολουθεί να θάβεται το σύνολο των αποβλήτων και ότι η κατάσταση στον ΧΥΤΑ Πάφου είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Ανέφερε ακόμη ότι είχε καλέσει τον πρόεδρο του ΧΥΤΑ Πάφου, Φαίδωνα Φαίδωνος, να παρουσιαστεί ενώπιον της Επιτροπής Περιβάλλοντος, χωρίς αυτό να γίνει, ενώ προειδοποίησε ότι ο χώρος αποτελεί «ωρολογιακή βόμβα», καθώς πολίτες διέρχονται καθημερινά από την περιοχή και υπάρχει κίνδυνος σοβαρού περιστατικού.
Παρά τις σοβαρές επιφυλάξεις του για τις διαχρονικές ευθύνες στη διαχείριση των αποβλήτων, ο κ. Σαββίδης είπε ότι το ΔΗΚΟ θα στηρίξει το νομοσχέδιο, ώστε να μη χαθούν τα €23 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και να δοθεί προοπτική υλοποίησης των αναγκαίων έργων.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Νίκος Κέττηρος, εξέφρασε την αντίθεσή του στο νομοσχέδιο, λέγοντας ότι λυπάται ιδιαίτερα για τους κατοίκους της Πάφου, οι οποίοι, όπως ανέφερε, καλούνται να πληρώσουν φόρο χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν διαλογή στην πηγή. Υποστήριξε ότι η προτεινόμενη επιβάρυνση θα έπρεπε να ονομάζεται «φόρος ανικανότητας της Κυβέρνησης» και όχι πράσινος φόρος, σημειώνοντας ότι, είτε επιβληθεί είτε όχι, η Κύπρος θα συνεχίσει να θάβει τα απορρίμματά της. Υποστήριξε επίσης ότι η Κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει €23 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης, την ώρα που οι φορολογούμενοι θα επιβαρυνθούν με πολύ μεγαλύτερο κόστος τα επόμενα χρόνια.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Αντρέας Κωνσταντίνου, ανέφερε ότι πριν από την επιβολή οποιασδήποτε φορολογίας θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί το σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετώ», το οποίο, όπως είπε, είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε ισχύ από το 2024, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να μειώσουν τα απόβλητά τους μέσω της διαλογής στην πηγή, ωστόσο μόνο ο Δήμος Αγλαντζιάς προχώρησε στην εφαρμογή του. Απέδωσε το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, επειδή δεν προχώρησε στη δημιουργία μονάδων παραλαβής και επεξεργασίας οργανικών αποβλήτων.
Ανέφερε επίσης ότι η Βουλή βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα της απώλειας των €23 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης ή της επιβάρυνσης των νοικοκυριών με περίπου €28 εκατ. σε πρόσθετο κόστος, σημειώνοντας ότι οι πολίτες δεν πρέπει να πληρώνουν τις παραλείψεις της εκτελεστικής εξουσίας. Πρόσθεσε ότι ο ΔΗΣΥ θα παρακολουθεί τους προϋπολογισμούς των δήμων και, εάν τα επιπλέον έσοδα δεν επιστρέψουν στις τοπικές αρχές, θα καταθέσει πρόταση για κατάργηση της φορολογίας. Παρά τις επιφυλάξεις, ανακοίνωσε ότι ο ΔΗΣΥ θα υπερψηφίσει το νομοσχέδιο.
Η Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Μαρίνα Νικολάου, είπε ότι για να μειωθεί η ταφή αποβλήτων πρέπει πρώτα να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές και όχι να επιβληθούν νέοι φόροι στους πολίτες εν μέσω ακρίβειας. Όπως είπε, η πράσινη μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να είναι και κοινωνικά δίκαιη, υποστηρίζοντας ότι πρώτα δημιουργούνται οι υποδομές και στη συνέχεια εφαρμόζονται πολιτικές αλλαγής συμπεριφοράς. Κατηγόρησε επίσης την Κυβέρνηση ότι επικαλείται ψευδώς ευρωπαϊκές υποχρεώσεις, ενώ πρότεινε ότι, αν χρειάζονται πρόσθετα έσοδα, θα έπρεπε να φορολογηθούν οι τράπεζες και τα υπερκέρδη.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, αναγνώρισε ότι η χώρα απέτυχε συνολικά στη διαχείριση των αποβλήτων, σημείωσε όμως ότι η σημερινή Κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία εδώ και τρία χρόνια χωρίς να έχει προωθήσει ουσιαστικές λύσεις, αναφέροντας ως παράδειγμα ότι το σχέδιο για την Κόσιη ήταν έτοιμο από το 2023 χωρίς να υλοποιηθεί. Παράλληλα, ανέφερε ότι ο ΔΗΣΥ αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη δυσκολία την καταψήφιση νομοσχεδίων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, λόγω της ευρωπαϊκής του ταυτότητας, απαντώντας, όπως είπε, σε αναφορές του Προέδρου της Δημοκρατίας περί αμφισβήτησης της ευρωπαϊκής πορείας της παράταξης.
Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, αναγνώρισε ότι υπήρξε καθυστέρηση, αντιφατικές δηλώσεις και ελλιπής ενημέρωση από την Κυβέρνηση, σημειώνοντας παράλληλα ότι διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις έχουν ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση στη διαχείριση των αποβλήτων.
Ανέφερε ότι οι φορολογούμενοι θα κληθούν να πληρώσουν το κόστος των αναγκαίων υποδομών είτε εγκριθούν είτε όχι οι κανονισμοί και προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση καταψήφισης, το κόστος για τους πολίτες θα είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς η χώρα θα χάσει τα €23 εκατ. του Ταμείου Ανάκαμψης και θα χρειαστεί να χρηματοδοτήσει εξ ολοκλήρου έργα ύψους περίπου €40 εκατ. από εθνικούς πόρους. Τόνισε ότι, παρά τα λάθη και τους κακούς χειρισμούς του παρελθόντος, η Βουλή οφείλει να εγκρίνει σήμερα το νομοσχέδιο και στη συνέχεια να επανεξετάσει το ύψος και τον τρόπο επιβολής της φορολογίας, ώστε αυτή να καταστεί δικαιότερη.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ, Γιώργος Λουκαΐδης, ανέφερε ότι είναι αντιφατικό όλοι να αναγνωρίζουν την πλήρη αποτυχία της κρατικής πολιτικής στη διαχείριση των αποβλήτων και, ταυτόχρονα, να ζητείται από τη Βουλή να μεταφέρει το κόστος αυτής της αποτυχίας στους πολίτες μέσω νέας φορολογίας. Είπε ότι δεν μπορεί η ευθύνη για την απώλεια ευρωπαϊκών κονδυλίων να μετακυλίεται στο Κοινοβούλιο, ενώ σημείωσε ότι ανάλογη κατάσταση υπάρχει ήδη με τα έσοδα από τους ρύπους, τα οποία, όπως είπε, αντί να κατευθύνονται σε ειδικά ταμεία για τη δημιουργία υποδομών, καταλήγουν στο Πάγιο Ταμείο.
Όπως ανέφερε ο κ. Λουκαΐδης, η προτεινόμενη ρύθμιση επιβάλλει οριζόντια επιβάρυνση χωρίς να αλλάζει συμπεριφορές και γι’ αυτό χαρακτήρισε την προτεινόμενη φορολογία όχι «πράσινη», αλλά «μαύρη καταμαύρη». Παράλληλα, κατηγόρησε την Κυβέρνηση ότι απορρίπτει τη φορολόγηση του συσσωρευμένου πλούτου, ενώ δεν διστάζει να επιβάλλει νέες επιβαρύνσεις στα νοικοκυριά.
Η Βουλευτής του Άλματος – Πολίτες για την Κύπρο, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, υπενθύμισε ότι το ΕΤΕΚ είχε επισημάνει στην Επιτροπή Περιβάλλοντος πως οι πολίτες δεν διαθέτουν ουσιαστικές επιλογές για διαλογή στην πηγή, ενώ αναφέρθηκε και στις επισημάνσεις του Βουλευτή του ΔΗΣΥ Αντρέα Κωνσταντίνου ότι, εφόσον δεν εφαρμόστηκε το σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετώ», δεν μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά ούτε η συγκεκριμένη φορολογία. Όπως είπε, δεν είναι αποδεκτό οι πολίτες να πληρώνουν για την αδυναμία διαδοχικών κυβερνήσεων να υλοποιήσουν όσα όφειλαν και τόνισε ότι η Βουλή δεν πρέπει να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις κυβερνητικές παραλείψεις.
Αντιδρά το Υπουργείο Γεωργίας
Η καταψήφιση από τη Βουλή της μεταρρύθμισης για το τέλος υγειονομικής ταφής, η οποία είχε ενταχθεί το 2021 από την προηγούμενη κυβέρνηση ως ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθιστά αδύνατη την εκταμίευση €23 εκατομμμυρίων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για έργα διαλογής στην πηγή και εκσυγχρονισμού της διαχείρισης αποβλήτων από τις Τοπικές Αρχές, αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος καταγράφοντας το γεγονός «ως ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη».
Σημειώνει, ακολούθως, ότι με την εθνική συγχρηματοδότηση, οι συνολικοί διαθέσιμοι πόροι θα ανέρχονταν περίπου στα €48 εκατ.
Υπενθυμίζοντας ότι η Κυβέρνηση παρέλαβε τον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων με συσσωρευμένα προβλήματα, το Υπουργείο αναφέρει ότι «πέτυχε τη μείωση του τέλους από €35 σε €10 ανά τόνο, δηλαδή σε λιγότερο από €1 τον μήνα ανά νοικοκυριό, καθώς και τη μετάθεση της εφαρμογής του στο απώτατο δυνατό χρονικό σημείο. Παράλληλα, εξασφάλισε πρόσθετη χρηματοδότηση για τους Δήμους».
Προσθέτει, επίσης ότι «σχεδιασμός υπάρχει, είναι συγκεκριμένος, έχει παρουσιαστεί στη Βουλή και βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τη συνδρομή εξειδικευμένων συμβούλων, περιλαμβανομένων των JASPERS», αναφέροντας ακόμα ότι «εντός του 2027 προβλέπεται η ανάληψη της διαχείρισης της ΟΕΔΑ Πεντακώμου από νέο ανάδοχο.
«Η σημερινή καταψήφιση δεν ακυρώνει τον κυβερνητικό σχεδιασμό. Αφαιρεί από τις Τοπικές Αρχές πόρους που οι ίδιες ζήτησαν, περιορίζει τα εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης αποβλήτων και μεταθέτει για ακόμη μία φορά το κόστος της αδράνειας στην κοινωνία και στο περιβάλλον», συνεχίζει η ανακοίνωση.
Καταλήγει ότι «η Κυβέρνηση θα συνεχίσει την υλοποίηση του σχεδιασμού της. Όσοι επέλεξαν να καταψηφίσουν τη μεταρρύθμιση οφείλουν πλέον να εξηγήσουν στις Τοπικές Αρχές και στους πολίτες γιατί στέρησαν από τη χώρα €23 εκατομμύρια ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και συνολικούς διαθέσιμους πόρους ύψους περίπου €48 εκατομμύρια».
Πηγή: ΚΥΠΕ
