Ομόφωνα η Ολομέλεια της Βουλής ψήφισε τρεις νόμους για το άνοιγμα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, μετά από χρόνια συζητήσεων και διαρκείς αναβολές και ύστερα από προειδοποιητική επιστολή της ΕΕ για μη εμπρόθεσμης εναρμόνισης. Υπέρ ψήφισαν οι 42 παρόντες Βουλευτές.
Πρόκειται για τους νόμους περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού του 2021, περί Σύστασης και Λειτουργίας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου του 2021 και τον περί Ρύθμισης της Αγοράς Φυσικού Αερίου (Τροποποιητικός) Νόμος του 2021.
Ο πρώτος νόμος επιτρέπει τη θέσπιση νέου καθεστώτος χορήγησης αδειών αναφορικά με την παραγωγή, μεταφορά, διανομή,
προμήθεια και αποθήκευση ηλεκτρισμού και την προστασία των καταναλωτών με τη διασφάλιση προσιτών και διαφανών τιμών, την ανοικτή πρόσβαση στην αγορά, καθώς και την παροχή δυνατότητας για την πρόσβαση τρίτων μερών στις υποδομές μεταφοράς και διανομής, ώστε να επιτευχθεί εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο δεύτερος νόμος αφορά τη ρύθμιση της σύστασης και λειτουργίας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου, ώστε να επιτευχθεί εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προβλέπεται μεταξύ άλλων ότι η σύσταση της ΡΑΕΚ, η οποία θα είναι νομικά και λειτουργικά ανεξάρτητη από κάθε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα.
Ο τρίτος νόμος αφορά τροποποίηση του περί Ρύθμισης της Αγοράς Φυσικού Αερίου Νόμου, ώστε να συνάδει με τις πρόνοιες των πιο πάνω νομοσχεδίων.
Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας επέφερε στα κείμενα των νομοσχεδίων εκτεταμένες τροποποιήσεις, με σκοπό τη διασαφήνιση ορισμένων προνοιών τους, καθώς και τη βελτίωσή τους από νομοτεχνικής απόψεως.
Σημειώνεται εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ» έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2020. Λόγω μη εμπρόθεσμης εναρμόνισης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή, ημερομηνίας 3 Φεβρουαρίου 2021. Σημειώνεται ότι τα νομοσχέδια που ψηφίστηκαν κατατέθηκαν στη Βουλή στις 17 Ιουνίου 2021.
Βουλευτές από όλα τα κόμματα χαιρέτισαν την ψήφιση των νομοσχεδίων, ενώ τονίστηκε η συμβολή όλων των κομμάτων στην ομόφωνη κατάληξη των νομοσχεδίων.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας, Βουλευτής του ΔΗΣΥ Κυριάκος Χατζηγιάννης, συνεχάρη τους Βουλευτές για το κλίμα που δημιουργήθηκε στην Επιτροπή και τους πολύ γρήγορους ρυθμούς με τους οποίους κινήθηκαν, αλλά και για την ουσιαστική συμβολή τους.
Ανέφερε ότι το άνοιγμα της αγοράς και ο ρόλος της ΡΑΕΚ στον νέο νόμο διασφαλίζει τον σωστό ανταγωνισμό της ολοκληρωμένες ενεργειακής αγορά της ΕΕ. Είπε επίσης ότι αυτό το νομοσχέδιο ρυθμίζει όσο ποτέ άλλοτε τη δυνατότητα προώθησης των ΑΠΕ. Πρόσθεσε ότι το σύστημα μεταφοράς και διάθεσης ηλεκτρισμού χρειάζεται πέραν του 1,5 εκ ευρώ. επενδύσεις και κάλεσε τους επενδυτές να κάνουν αυτό το μεγάλο άλμα.
Ανέφερε επίσης ότι το φυσικό αέριο δεν είναι το Α και Ω για μείωση των τιμών και των ρύπων και θα ήταν λανθασμένη μια μονοδιάστατη πολιτική επ’ αυτού. Ανέφερε ότι ο στόχος της Κυβέρνηση είναι η μείωση το CO2 και η Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ.
Όσον αφορά την κοινωνική διάσταση των τιμών, ανέφερε ότι σε καμιά περίπτωση η μεταρρύθμιση αυτή δεν οδηγεί τους ανθρώπους σε ανάγκη, να μην έχουν ηλεκτρικό ρεύμα και ότι αυτό το κατοχυρώνει η νομοθεσία.
Ανέφερε ότι το άνοιγμα της αγοράς είναι η μεγαλύτερη εθνική πρόκληση μετά το Κυπριακό πρόβλημα, αφού απαιτούνται πολλά δισεκατομμύρια για να διατηρηθούν οι στόχοι αλλά υπάρχουν και πολλές προοπτικές. Ο καθένας στην Κύπρο μπορεί να γίνει παραγωγός ηλεκτρικού ρεύματος, με το άνοιγμα της αγοράς, ανέφερε, ενώ μπορεί η Κύπρος τελικά να γίνει και εξαγωγέας ηλεκτρικού ρεύματος.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Κώστας Κώστας ανέφερε στην Ολομέλεια ότι ενώ η αγορά ηλεκτρισμού έπρεπε να ανοίξει το 2016, το χρονοδιάγραμμα μεταφέρθηκε το 2019 και τώρα πάει στο τέλος του 2022, ενώ εξέφρασε αμφιβολίες «αν θα τα καταφέρουμε». Σημείωσε ότι αυτή την ανικανότητα την πληρώνει ο κόσμος, με αυξήσεις του ρεύματος και των υπόλοιπων αγαθών.
Παράλληλα ανέφερε ότι τα νομοσχέδια ήρθαν την τελευταία στιγμή λίγο πριν επιβληθούν πρόστιμα από το ευρωπαϊκό δικαστήριο. Όπως είπε, η εξέτασή τους από την Επιτροπή Ενέργειας ήταν πολύ δύσκολη και είχε να ξεπεράσει πολύ σοβαρά εμπόδια, διαφωνίες και προκαταλήψεις και κατάφερε μέσα σε ένα σημαντικό κλίμα συναίνεσης να καταλήξει σε ομόφωνα κείμενα. Πρόσθεσε ότι το ΑΚΕΛ συνέβαλε με θετικό πνεύμα στην προσπάθεια που έγινε, με σωρεία εισηγήσεων για αλλαγές, διευκρινιστικές ερωτήσεις και συμβιβαστικές προτάσεις, ενώ έγινε προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της ΡΑΕΚ, η συνέχιση της ΑΗΚ ως ένας ισχυρός ημικρατικός οργανισμός, το σωστό πλαίσιο λειτουργίας του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Εξέφρασε την ελπίδα η Κυβέρνηση να αξιοποιήσει τους νόμους προς όφελος του κόσμου και για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρισμού.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύση Παντελίδης έκανε λόγο για πάρα πολύ σημαντικά, ιστορικά νομοσχέδια, γιατί ανοίγει η αγορά ώστε μέσα από έναν υγιή ανταγωνισμό να πετύχουμε το μείζων, που είναι φθηνή ηλεκτρική ενέργεια για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Είπε επίσης ότι οι νόμοι ενθαρρύνουν την παραγωγή με ΑΠΕ, που είναι επίσης ένας μεγάλος στόχος και θα βοηθήσει την Κύπρο να ανταποκριθεί στην Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ. Εξήρε το έργο της Επιτροπή Ενέργειας που κατάφερε σε ενάμιση μήνα να ολοκληρώσει την εξέταση των νομοσχεδίων και είπε ότι το ΔΗΚΟ με υπευθυνότητα πέτυχε να βελτιώσει και να απλοποιήσει στο μέγιστο δυνατό, βαθμό τις διαδικασίες στα νομοσχέδια να βελτιώσει αρχές χρηστής διοίκησης, διαφάνειας και ελέγχου.
Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ Ηλίας Μυριάνθους είπε ότι η καθυστέρηση εναρμόνισης με τις νομοθεσίες δημιουργεί ένα ερωτηματικό, ως προς το γιατί κρατήθηκε η Κύπρος όμηρος των συμβατικών καυσίμων. Έκανε επίσης λόγο για σκοπιμότητες από κάποιους που δεν έδωσαν τη δυνατότητα στη ΡΑΕΚ να επιτελέσει το έργο της. Εξέφρασε την ελπίδα με την ψήφιση πραγματικά να ωφεληθεί η κοινωνία και ο Κύπριος καταναλωτής, αφού στον τομέα της ενέργειας υπάρχει ολιγοπώλιο.
Ο Βουλευτής της Δημοκρατικής Παράταξης Μιχάλης Γιακουμή σημείωσε ιδιαίτερα τη θέση της παράταξης για στήριξη και ενίσχυση ανεξάρτητων θεσμών όπως η ΡΑΕΚ αλλά και για την ανάγκη ανάπτυξης των ΑΠΕ και του πραγματικού ανταγωνισμού. Αναφέρθηκε και στις νέες διατιμήσεις ηλεκτρικής ενέργειας και ανέφερε ότι η απόφαση της Κυβέρνησης για μείωση της τιμής κατά 10% είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά θα πρέπει να είναι αναλογική σε όλους τους προμηθευτές και όχι μόνο στην ΑΗΚ. Παράλληλα είπε ότι πρόκειται για προσωρινό μέτρο που δεν αναμένεται να φέρει σημαντική επίδραση στις τσέπες των καταναλωτών.
Ο Πρόεδρος του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών Χαράλαμπος Θεοπέμπτου ανέφερε ότι για τις τιμές του ηλεκτρισμού φταίμε όλοι μας, γιατί εγκαταλείψαμε την κοινωνική και περιβαλλοντική πτυχή των χρεώσεων που υπήρχε παλαιότερα και η τιμή της κιλοβατόρας είναι η ίδια για όλους ανεξαρτήτως της κατανάλωσης. Είπε επίσης ότι η Κύπρος είναι μια χώρα με διπλάσια ενεργειακή φτώχια από την ΕΕ, με αποτέλεσμα ο φτωχός κόσμος να μην έχει λεφτά να ζεστάνει το σπίτι του στο χειμώνα. Έκανε επίσης λόγο για ανάγκη προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κτηρίων στην Κύπρο.
Πρόσθεσε ότι η χώρα έμεινε πίσω και στις ΑΠΕ και αντί να βοηθηθεί ο κόσμος να βάλει ΑΠΕ στις στέγες τους βοηθήθηκαν οι επιχειρηματίες με ένα πολύ ψηλό εγγυημένο εισόδημα, ενώ δημιουργήθηκε αναστάτωση σε περιοχές που θα αναπτύσσονταν οι ΑΠΕ. Αναφέρθηκε επίσης στα προβλήματα του δικτύου μεταφοράς, αφού όπως είπε δεν αναλαμβάνει κανείς το σχεδιασμό και τα έξοδα αναβάθμισης. Έκανε λόγο γιαι τεράστια ποσά που πληρώνει η ΑΗΚ για να εκπέμπει ρύπους που ανήλθαν στα 100 εκ. ευρώ το 2020, και αναμένεται να ανέλθουν στα 150 εκ ευρώ το 2021 και στα 200 εκ ευρώ το 2022.
Ο Προεδρεύων της Ολομέλειας Βουλευτής του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας, έκανε έκκληση να υπάρξει ένα σχέδιο ώστε να βοηθηθεί ο μέσος πολίτης και να μπουν φωτοβολταϊκά σε κάθε σπίτι.
Ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου, απαντώντας στον κ. Θεοπέμπτου είπε ότι κάθε φορά που πάει να γίνει φωτοβολταϊκό ο πρώτος που πάει και διαμαρτύρεται είναι ο ίδιος και το κίνημά του. «Δεν μπορούν να γίνουν στο διάστημα τα φωτοβολταϊκά», είπε.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης ανέφερε ότι δεν μπορεί στο όνομα της προστασία του περιβάλλοντος να καταστρέφουμε το περιβάλλον, ενώ το Τμήμα Περιβάλλοντος θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνει αναθεώρηση στα κριτήρια για τοποθέτηση φωτοβολταϊκών, ώστε να μην καταστρέφονται γεωργική γη και δάση.
ΚΥΠΕ
