Η πρόσφατη αδειοδότηση για την ανέγερση πολυκατοικίας σε περιοχή ειδικού χαρακτήρα στους Αγίους Ομολογητές, σε άμεση γειτνίαση με τον Πεδιαίο ποταμό, εγείρει σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής, πολεοδομικής και θεσμικής φύσεως. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτεταμένη κοπή ώριμων ευκαλύπτων, η οποία συνιστά ουσιαστική οικολογική υποβάθμιση ενός ευαίσθητου αστικού οικοσυστήματος.
Οι ευκάλυπτοι, ανεξαρτήτως των συζητήσεων που κατά καιρούς διεξάγονται για τον ρόλο τους στα μεσογειακά οικοσυστήματα, αποτελούν στην προκειμένη περίπτωση ώριμα και λειτουργικά στοιχεία του αστικού πράσινου. Συμβάλλουν καθοριστικά στη ρύθμιση του μικροκλίματος, στη μείωση της αστικής θερμικής νησίδας, στη δέσμευση ατμοσφαιρικών ρύπων και σωματιδίων, καθώς και στη σταθεροποίηση των εδαφών πλησίον της κοίτης του ποταμού. Παράλληλα, προσφέρουν καταφύγιο σε αστικά είδη πανίδας και συγκροτούν ένα πολύτιμο οικολογικό και τοπιακό συνεχές κατά μήκος του Πεδιαίου.
Η αποψίλωση τέτοιων δέντρων σε περιοχή ειδικού χαρακτήρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τεχνική λεπτομέρεια ή δευτερεύουσα παράπλευρη απώλεια της ανάπτυξης. Αντιθέτως, συνιστά ευθεία αντίφαση προς τις αρχές της βιώσιμης πολεοδομίας, της προσαρμογής στην κλιματική κρίση και της προστασίας των αστικών οικοσυστημάτων, αρχές που η Πολιτεία δηλώνει ότι υιοθετεί σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η θεσμική διάσταση του ζητήματος: Όταν χορηγούνται άδειες δόμησης σε περιοχές ειδικού χαρακτήρα χωρίς αυστηρή και ουσιαστική περιβαλλοντική αξιολόγηση, υπονομεύεται η ίδια η έννοια του χωρικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Δημιουργείται, επιπλέον, ένα επικίνδυνο προηγούμενο, όπου η εξαίρεση τείνει να μετατραπεί σε κανόνα, εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος και της συλλογικής περιβαλλοντικής ευθύνης.
Τονίζουμε ότι η προστασία του Πεδιαίου και των παρόχθιων περιοχών του δεν αποτελεί ιδεολογική εμμονή, αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένη αναγκαιότητα. Ο Πεδιαίος είναι ζωτικός πράσινος και οικολογικός άξονας της Λευκωσίας και κάθε παρέμβαση οφείλει να διέπεται από αυστηρά κριτήρια φέρουσας ικανότητας, διατήρησης της βιοποικιλότητας και σεβασμού του τοπίου.
Η «ανάπτυξη» που επιτυγχάνεται με την καταστροφή του αστικού πράσινου και την υποβάθμιση περιοχών ειδικού χαρακτήρα δεν είναι πρόοδος. Είναι βραχυπρόθεσμο όφελος με μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος, το οποίο τελικά καλούνται να πληρώσουν οι κάτοικοι της πόλης και οι επόμενες γενιές.
Η Πολιτεία και οι αρμόδιες Αρχές οφείλουν να επανεξετάσουν άμεσα τέτοιες πρακτικές, να ενισχύσουν τον ουσιαστικό περιβαλλοντικό έλεγχο και να θέσουν την προστασία του αστικού φυσικού κεφαλαίου στον πυρήνα κάθε αναπτυξιακής απόφασης.
Η Κατερίνα Χατζηστυλλή είναι Αντιπρόεδρος του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών
