Τα Χριστούγεννα δεν είναι μόνο μια γιορτινή περίοδος, αλλά πρωτίστως αποτελούν μια ήσυχη πρόσκληση εσωτερικού αναστοχασμού. Μέσα στην βουή της καθημερινότητας, στα φώτα και στις συνήθειες που επαναλαμβάνονται, μας δίνεται η ευκαιρία να σταθούμε για λίγο και να αναρωτηθούμε ποιοι είμαστε πραγματικά. Όχι ως καταναλωτές στιγμών, αλλά ως άνθρωποι που συνυπάρχουν. Και κυρίως, ποιο κοινωνικό πρόσωπο επιλέγουμε να δείχνουμε όλοι μας, ανεξαρτήτως της θέσης, της ισχύος ή της αναγνώρισης που έχουμε αποκτήσει.
Το κοινωνικό πρόσωπο δεν είναι ρόλος που αλλάζει ανάλογα με το περιβάλλον αλλά μια στάση ζωής. Εκφράζεται στον τρόπο που μιλάμε, που ακούμε, που στεκόμαστε δίπλα στον άλλον χωρίς ανωτερότητα ή απόσταση. Τα Χριστούγεννα μας υπενθυμίζουν ότι πίσω από κάθε κοινωνική ταυτότητα υπάρχει ένας άνθρωπος με ανάγκες, φόβους και ελπίδες. Εκεί, οι διαφορές χάνουν τη σκληρότητά τους και αναδεικνύεται η κοινή μας ανθρώπινη βάση.
Κομβικό στοιχείο αυτής της βάσης είναι η ενσυναίσθηση. Όχι ως στιγμιαία συγκίνηση μπροστά σε μια εικόνα ή μια ιστορία, αλλά ως συνειδητή προσπάθεια κατανόησης. Να μπορέσουμε να δούμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια του άλλου, να αφουγκραστούμε τη σιωπή του, να αποδεχτούμε ότι δεν γνωρίζουμε πάντα όλο το βάθος της διαδρομής του. Η ενσυναίσθηση δεν λύνει τα πάντα, αλλά δημιουργεί χώρο. Και σε αυτόν τον χώρο, ο άνθρωπος νιώθει λιγότερο μόνος.
Από την ενσυναίσθηση γεννιέται φυσικά η φιλανθρωπία, όταν αυτή δεν λειτουργεί ως μέσο προβολής αλλά ως αυθόρμητη πράξη ευθύνης. Η φιλανθρωπία χωρίς διαφήμιση είναι ίσως η πιο καθαρή μορφή προσφοράς. Δεν επιζητά αναγνώριση, ούτε χειροκρότημα. Είναι η βοήθεια που δίνεται αθόρυβα, η προσφορά που γίνεται επειδή υπάρχει ανάγκη, όχι επειδή υπάρχει κοινό. Σε αυτές τις πράξεις, μικρές ή μεγάλες, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια διατηρείται ακέραιη.
Πάνω απ’ όλα όμως, το νόημα των Χριστουγέννων συμπυκνώνεται στην αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Μια αγάπη απαιτητική και συχνά δύσκολη, που ξεπερνά τις λέξεις και δοκιμάζεται στην πράξη. Αγάπη που συγχωράει, που δείχνει υπομονή, που παραμένει ανοιχτή ακόμη και όταν πληγώνεται. Δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά καθημερινή επιλογή, ένας τρόπος να υπάρχουμε μαζί χωρίς να ακυρώνουμε ο ένας τον άλλον.
Ίσως τελικά το πραγματικό νόημα των Χριστουγέννων να μην βρίσκεται σε όσα ανταλλάσσουμε υλικά, αλλά σε όσα μετατοπίζουμε μέσα μας. Στο βλέμμα που γίνεται πιο ήπιο, στη στάση που γίνεται πιο υπεύθυνη, στη σιωπηλή απόφαση να ζήσουμε με περισσότερη ανθρωπιά. Γιατί οι γιορτές δεν έρχονται απλώς για να μας θυμίσουν τι γιορτάζουμε, αλλά για να μας δώσουν την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε ποιοι θέλουμε να είμαστε. Και όταν αυτή η ευκαιρία συναντά τη συνείδηση, τότε δεν περιμένουμε απλώς τα Χριστούγεννα – αλλάζουμε.
