Η συζήτηση για την οδική ασφάλεια στις οικιστικές περιοχές της Κύπρου δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα ή σε μια άκριτη αναπαραγωγή του μοντέλου των φωτοελεγχόμενων διασταυρώσεων. Αντιθέτως, απαιτεί μια συνολική προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη τη ροή της κυκλοφορίας, τη συμπεριφορά των οδηγών και, κυρίως, την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κυκλικοί κόμβοι αποτελούν μια τεκμηριωμένα (μελέτες σε ΗΠΑ και Ευρώπη) ανώτερη επιλογή για τις οικιστικές περιοχές, τόσο ως προς την αποτροπή θανατηφόρων συγκρούσεων όσο και ως προς τη μείωση των άσκοπων καθυστερήσεων που προκαλούν τα φώτα τροχαίας.
Η μελέτες στις ΗΠΑ καταδεικνύουν ότι οι κυκλικοί κόμβοι μειώνουν τις θανατηφόρες οδικές συγκρούσεις κατά 90%, τις συγκρούσεις με τραυματισμό κατά 75% και τις συγκρούσεις με πεζό κατά 40%. Αντίστοιχα, σχετική έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2014 κατέδειξε ότι το ποσοστό θανατηφόρων οδικών συγκρούσεων σε κυκλικούς κόμβους ήταν πολύ μικρότερο σε σχέση με τους φωτοελεγχόμενους κόμβους. Έβδομον, οι κυκλικοί κόμβοι επιτρέπουν τις ασφαλείς επαναστροφές, ιδιαίτερα σε κεντρικούς δρόμους με χτιστές κεντρικές νησίδες.
Θανατηφόρα
Τραγικό παράδειγμα θανατηφόρου δυστυχήματος (τέλη Ιουλίου 2025, όπου στοίχησε τη ζωή στον 24χρονο Κυριάκο Αντωνίου) είναι εκείνου στα φώτα τροχαίας Lidl στην Αγλαντζιά, ενός κόμβου που ενώνει μόνο τρεις δρόμους εκ των οποίων ο ένας (που έρχεται από ανατολικά) οδηγεί σε ακριτικές περιοχές με τέρμα της σε φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς.
Οι κυκλικοί κόμβοι επιβάλλουν από τη φύση τους χαμηλότερες ταχύτητες και εξαλείφουν τα μετωπικά και κάθετα σημεία σύγκρουσης, που είναι και τα πιο επικίνδυνα. Αντί για απότομα φρεναρίσματα, παραβιάσεις κόκκινου ή επιταχύνσεις «για να προλάβουμε το πράσινο», ο οδηγός καλείται να ενταχθεί ομαλά σε μια συνεχή ροή. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερα σοβαρά ατυχήματα και, κυρίως, σαφώς μειωμένες πιθανότητες θανατηφόρων συγκρούσεων, κάτι που αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα σε περιοχές με κατοικίες, σχολεία και εμπορική δραστηριότητα.
Παράλληλα, οι κυκλικοί κόμβοι περιορίζουν δραστικά τις καθυστερήσεις. Σε πολλές γειτονιές της Λευκωσίας, οι οδηγοί βιώνουν καθημερινά την παράλογη αναμονή σε φανάρια, ακόμη και όταν η διασταύρωση είναι ουσιαστικά άδεια. Η κυκλοφορία διακόπτεται τεχνητά, δημιουργώντας εκνευρισμό, αυξημένες εκπομπές ρύπων και μια γενικευμένη αίσθηση δυσλειτουργίας του αστικού χώρου. Αντιθέτως, ένας σωστά σχεδιασμένος κυκλικός κόμβος επιτρέπει τη συνεχή, αλλά ελεγχόμενη, κίνηση, προσαρμοσμένη στον πραγματικό κυκλοφοριακό φόρτο.
Ακριτικές περιοχές
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ακριτικές περιοχές όπως το Καϊμακλί, η Παλλουριώτισσα και η Αγλαντζιά. Σε αυτές τις γειτονιές, περισσότερες από τις μισές φωτοελεγχόμενες διασταυρώσεις δύσκολα δικαιολογούνται από τον όγκο της τροχαίας κίνησης. Δεν μιλάμε για κεντρικές αρτηρίες ταχείας κυκλοφορίας, αλλά για δρόμους τοπικής σημασίας, όπου η καθημερινή πραγματικότητα θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί πιο αποτελεσματικά με κυκλικούς κόμβους μικρής ή μεσαίας κλίμακας. Παραδείγματα: φώτα σύνδεσεις λεωφόρων Καντάρας και Αγίου Ανδρέου, φώτα Αγίου Ιλαρίωνος – Μάρκου Μπότσαρη, φώτα Αγίου Ιλαρίωνος – Κολοκοτρώνη – Ανδρέα Ζάκου, φώτα Κένεντι – Ενότητάς κλπ.
Η επιλογή των φαναριών, σε πολλές περιπτώσεις, αποδεδειγμένα είναι αχρείαστη και πηγή πιθανών θανατηφόρων συγκρούσεων αφού απρόσεκτοι-θρασείς οδηγοί (αυτοκινήτων, μοτοσικλετών, σκούτερ και ποδηλάτων) παραβιάζουν συχνά το κόκκινο φανάρι.
Η μετάβαση σε περισσότερους κυκλικούς κόμβους στις οικιστικές περιοχές δεν είναι πανάκεια, ούτε μπορεί να εφαρμοστεί άκριτα παντού. Όπου όμως οι κυκλοφοριακοί φόρτοι είναι μέτριοι και οι ταχύτητες πρέπει να συγκρατηθούν, αποτελεί μια ώριμη, οικονομικά αποδοτική και κοινωνικά υπεύθυνη επιλογή. Αν θέλουμε γειτονιές πιο ασφαλείς, πιο λειτουργικές και πιο ανθρώπινες, οφείλουμε να επανεξετάσουμε σοβαρά το κυρίαρχο μοντέλο των φωτοελεγχόμενων διασταυρώσεων και να δώσουμε στους κυκλικούς κόμβους τη θέση που τους αναλογεί.
*Επικοινωνιολόγος (info@connekt.com.cy)
