Με επίκεντρο τη διασφάλιση του δικαιώματος στην προσιτή και ποιοτική στέγαση, ο Υπουργείο Εσωτερικών παρουσίασε σε σημερινή διάσκεψη Τύπου τον απολογισμό της υλοποίησης της ολοκληρωμένης στεγαστικής του πολιτικής, καθώς και τον στρατηγικό σχεδιασμό για τα επόμενα βήματα.
Σχέδια Πολεοδομικών Κινήτρων και Build to Rent
Κατά το 2025, συνεχίστηκε η υλοποίηση των Σχεδίων που στοχεύουν στην αύξηση του οικιστικού αποθέματος. Συγκεκριμένα, τα Σχέδια Πολεοδομικών Κινήτρων και Build to Rent συγκέντρωσαν σημαντικό ενδιαφέρον από τον κατασκευαστικό τομέα.
Μέχρι στιγμής, έχουν κατατεθεί 39 αιτήσεις για έκδοση πολεοδομικής άδειας με αξιοποίηση των κινήτρων και του επιπρόσθετου συντελεστή δόμησης, δεδομένο που μεταφράζεται σε πέραν των 2.500 μονάδων τα επόμενα δύο χρόνια, εκ των οποίων οι 275 αφορούν προσιτές κατοικίες. Παράλληλα, σε άλλες 22 αιτήσεις αξιοποιείται η επιλογή εξαγοράς του συντελεστή δόμησης, με καταβολή χρηματικού αντισταθμίσματος ύψους €11.5 εκατομμυρίων στο Ειδικό Ταμείο Προσιτής Στέγης του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης, χρήματα τα οποία μεταφράζονται σε πρόσθετες μονάδες που κατασκευάζονται από τον ΚΟΑΓ και διατίθενται σε οικονομικά ασθενέστερες ομάδες πληθυσμού. Με βάση το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον, εκτιμάται ότι οι αριθμοί αυτοί θα αυξηθούν εντός του 2026.
Αναθεώρηση
Στο πλαίσιο αξιολόγησης της εφαρμογής του Σχεδίου Build to Rent κρίθηκε σκόπιμη η αναθεώρηση συγκεκριμένων σημείων, με στόχο να καταστεί πιο ελκυστικό, επιτρέποντας την ελεύθερη διάθεση του συνόλου του επιτρεπόμενου δομήσιμου εμβαδού στην αγορά. Ταυτόχρονα όμως διατηρείται η υποχρέωση για διάθεση του συνόλου των μονάδων που παράγονται με τον πρόσθετο συντελεστή δόμησης σε προσιτό ενοίκιο για περίοδο τεσσάρων ετών.
Σχέδιο Ανακαινίζω-Ενοικιάζω
Παρά τις αρχικές προσδοκίες , το Σχέδιο «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» παρουσίασε χαμηλότερη του αναμενόμενου απόδοση. Υποβλήθηκαν 76 αιτήσεις, εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 40, απορρίφθηκαν οι 16 και οι υπόλοιπες 20 βρίσκονται υπό εξέταση. Βάσει των εγκεκριμένων αιτήσεων, η συνολική χορηγία ανήλθε στα €1,2 εκατομμύρια.
Αναθεώρηση
Με στόχο τη βελτίωση του Σχεδίου και μετά από επικοινωνία με πολίτες και φορείς, καταγράψαμε τις αδυναμίες και, σε συνεργασία με το ΕΤΕΚ, έχουμε προχωρήσει σε σημαντικές τροποποιήσεις που θα εφαρμοστούν, μεταξύ των οποίων:
- αύξηση των ποσών χορηγίας κατά €5.000 ανά τύπο οικιστικής μονάδας, για κάλυψη μεγαλύτερου μέρους του κόστους ανακαίνισης.
- δυνατότητα αξιοποίησης υφιστάμενων μη οικιστικών μονάδων, όπως γραφεία και επαγγελματικοί χώροι, που αδειοδοτούνται για αλλαγή χρήσης.
- επέκταση των περιοχών εφαρμογής και στις ακριτικές περιοχές και τις περιοχές της υπαίθρου.
- διεύρυνση του ορίου της επιτρεπόμενης μέγιστης κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος από 200 κιλοβατώρες ανά έτος σε 500 κιλοβατώρες ανά έτος.
- Αύξηση κατά €5.000 του εισοδηματικού ορίου για ενοικιαστές, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δυνητικών δικαιούχων.
Σκοπός είναι το Σχέδιο να καταστεί πιο ελκυστικό και να συμβάλει βραχυπρόθεσμα στην αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Στεγαστικά Σχέδια Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης
Παράλληλα, διαπιστώνεται με ικανοποίηση η επαναδραστηριοποίηση του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης, ο οποίος αποτελεί πλέον τον εκτελεστικό βραχίονα της Κυβέρνησης, ως φορέας διαχείρισης της στεγαστικής πολιτικής του Κράτους. Με κρατική χρηματοδότηση ύψους συνολικά €28 εκατομμυρίων και εξασφάλιση πρόσθετων πηγών εσόδων, εντός του 2026 βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης από τον Οργανισμό 244 οικιστικές μονάδες προς πώληση σε προσιτή τιμή και 192 μονάδες προς προσιτό ενοίκιο, ενώ προχωρεί η διαδικασία διαχωρισμού 135 οικοπέδων σε περιοχές της Λευκωσίας, της Λάρνακας, της Λεμεσού και της Πάφου. Μόλις πρόσφατα τοποθετήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο θεμέλιος λίθος για το έργο που υλοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Λεμεσού, σε μια πόλη όπου αποδεδειγμένα η στεγαστική ανάγκη είναι πιο επιτακτική και όπου δρομολογούνται και πρόσθετα έργα με βάση το κατασκευαστικό πρόγραμμα του Οργανισμού.
Σχέδιο Ανέγερσης Προσιτών Κατοικιών σε Κρατική Γη
Επιπλέον, τον περασμένο Δεκέμβριο εξαγγέλθηκε το Σχέδιο ανέγερσης περίπου 500 προσιτών μονάδων σε κρατική γη, συνολικής επένδυσης πέραν των €75 εκατομμυρίων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029. Στόχος είναι η αύξηση των επιλογών προσιτής κατοικίας προς όφελος των νέων, των νεαρών οικογενειών και των χαμηλά και μεσαία αμειβόμενων. Το Σχέδιο βρίσκεται στο στάδιο ετοιμασίας των απαραίτητων μελετών και εγγράφων και θα προσφέρει μια εναλλακτική επιλογή για πρόσβαση σε στέγη σε προσιτό ενοίκιο για δικαιούχους προσιτού ενοικίου
Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Συλλογικής Διαμονής
Επιπρόσθετα, σε εφαρμογή βρίσκεται και το Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Συλλογικής Διαμονής για εργαζόμενους στους τομείς της βιομηχανίας, του εμπορίου και του τουρισμού, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση και ελάχιστες τεχνικές απαιτήσεις με δυνατότητα εφαρμογής σε νέες και υφιστάμενες οικοδομές. Το Σχέδιο έχει ως στόχο την εξυπηρέτηση, μεταξύ άλλων, των βραχυπρόθεσμων στεγαστικών αναγκών των εργαζομένων, απελευθερώνοντας την ίδια στιγμή σημαντικό αριθμό στεγαστικών μονάδων προς την ανοικτή αγορά. Αν και είναι σε πρώιμο στάδιο υλοποίησης, ωστόσο, από τα ερωτήματα που υποβάλλονται μετά τη δημοσίευσή του, διαφαίνεται ότι υπάρχει ενδιαφέρον για αξιοποίησή του.
Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Διαμονής Φοιτητών
Παράλληλα, ο υπουργός σημείωσε ότι η στεγαστική πολιτική εμπλουτίζεται, στοχεύοντας σε μια σημαντική ομάδα νέων, τους φοιτητές. Κάτω από τον πυλώνα της αύξησης της προσφοράς μονάδων στέγασης, εξαγγέλλεται σήμερα η έναρξη εφαρμογής ενός καινούργιου Σχεδίου που αφορά στην ανέγερση ενός νέου τύπου μονάδων διαμονής φοιτητών, προσαρμοσμένο στα σύγχρονα δεδομένα, το οποίο διαφέρει από τον παραδοσιακό τύπο φοιτητικών εστιών. Η ανάγκη σχεδιασμού του συγκεκριμένου μέτρου προέκυψε λόγω της λειτουργίας νέων και της επέκτασης υφιστάμενων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων σε όλες τις πόλεις, που οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης για στεγαστικές μονάδες και, κατ’ επέκταση, σε άνοδο των τιμών ενοικίων και υπερσυγκέντρωση φοιτητών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Οι μονάδες διαμονής φοιτητών θα μπορούν να αποτελούνται από δέκα δωμάτια το μέγιστο ανά μονάδα, αποκλειστικά για τη στέγαση φοιτητών, με μειωμένες απαιτήσεις ως προς τα συνολικά εμβαδά των υποστηρικτικών και κοινόχρηστων χώρων. Ενδεικτικά, με τις νέες προδιαγραφές θα είναι εφικτό να κατασκευαστεί μονάδα διαμονής φοιτητών πέντε δωματίων σε 77 τετραγωνικά μέτρα ωφέλιμου εμβαδού. Διαγράφεται παράλληλα η υποχρέωση παροχής κοινόχρηστων υποδομών, όπως χώροι υποδοχής και αποθηκευτικοί χώροι, ενώ προβλέπεται μεγαλύτερη ελαστικότητα στις πρόνοιες για χώρους στάθμευσης. Συγκεκριμένα, θα απαιτείται ένας χώρος στάθμευσης για κάθε πέντε φοιτητικά δωμάτια, δεδομένης της εγγύτητας των μονάδων στα πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Η ανέγερση Μονάδων Διαμονής Φοιτητών επιτρέπεται σε αυτόνομες αναπτύξεις και σε συνδυασμό με άλλες χρήσεις, όπως οικιστικές, εμπορικές και γραφειακές και είναι δυνατή τόσο σε νέες αναπτύξεις, όσο και σε υφιστάμενες οικοδομές νοουμένου ότι αδειοδοτούνται για αλλαγή χρήσης και σε ήδη εγκεκριμένες αναπτύξεις που προχωρούν σε προσθηκομετατροπές.
Οι εν λόγω αναπτύξεις θα πρέπει να βρίσκονται εντός ενός χιλιομέτρου από εγγεγραμμένη σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για λόγους προαγωγής της βιώσιμης κινητικότητας.
Μέτρα ενίσχυσης αγοραστικής δυνατότητας
Παράλληλα με τα μέτρα αύξησης του οικιστικού αποθέματος, υλοποιούνται μέτρα ενίσχυσης της αγοραστικής δυνατότητας των πολιτών, με επίκεντρο τους νέους και τις οικογένειες, αλλά και τους χαμηλά και μεσαία αμειβόμενους.
Στεγαστικό Σχέδιο Οικονομικής Βοήθειας σε Νέους ή/και Νεαρές Οικογένειες κάτω των 41ός ετών
Το Στεγαστικό Σχέδιο παραχώρησης οικονομικής βοήθειας σε 400 δικαιούχους νέους ή και νεαρές οικογένειες κάτω των 41ός ετών ολοκληρώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, με την υποβολή 1.027 αιτήσεων, αριθμός που υπερκάλυψε τις 400 διαθέσιμες εγκρίσεις που αντιστοιχούν σε χορηγία που ανέρχεται στα €14,5 εκατομμύρια.
Στεγαστικά Σχέδια Υπηρεσίας Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων
Επιπρόσθετα, συνεχίζεται η υλοποίηση των στεγαστικών σχεδίων της Υπηρεσίας Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων που έχουν ως στόχο την οικονομική ενίσχυση των προσφύγων για κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών. Τα Σχέδια εφαρμόστηκαν με αναθεωρημένους όρους το 2025, βελτιώνοντας σημαντικές αδυναμίες και αυξάνοντας τους εν δυνάμει δικαιούχους. Την προηγούμενη χρονιά, εγκρίθηκαν 2.197 αιτήσεις για συνολικό ποσό ύψους €56.4 εκατομμυρίων.
Στεγαστικά Σχέδια Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών και Συγκεκριμένων Περιοχών της Υπαίθρου
Τα Στεγαστικά Σχέδια Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών και Περιοχών της Υπαίθρου, που εφαρμόζονται με επιτυχία από το 2019, στοχεύουν στην ενίσχυση της αγοραστικής δυνατότητας των πολιτών και την αναζωογόνηση των περιοχών της υπαίθρου, των ορεινών, καθώς και μειονεκτικών περιοχών και των περιοχών που βρίσκονται κατά μήκος της γραμμής αντιπαράταξης.
Από το 2019 μέχρι το 2025, οπότε και έληξε η τελευταία προκήρυξη υποβλήθηκαν συνολικά 2.892 αιτήσεις, εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 2.027 με συνολικό ποσό χορηγίας περί τα €77 εκατομμύρια.
Αναθεώρηση
Παρά την αυξημένη συμμετοχή στα Σχέδια, στο πλαίσιο της συνεχούς αξιολόγησης και με σκοπό να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για αξιοποίηση, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρά σε αναθεωρήσεις των Σχεδίων. Συγκεκριμένα, οι βασικότερες αλλαγές αφορούν:
- στην παραχώρηση πρόσθετης αύξησης 20% στην οικονομική ενίσχυση που παραχωρείται για εκτοπισθέντες δικαιούχους των Σχεδίων.
- στην αύξηση κατά €5.000 του ανώτατου ορίου οικονομικής ενίσχυσης για τους δικαιούχους του Σχεδίου Υπαίθρου, για όλους τους τύπους σύνθεσης της οικογένειας.
- στην αύξηση κατά €5.000 των εισοδηματικών κριτηρίων για όλες τις γεωγραφικές περιοχές και όλους τους τύπους σύνθεσης της οικογένειας.
- στην εισαγωγή πρόσθετης κατηγοριοποίησης σύνθεσης της οικογένειας αναλόγως του αριθμού τέκνων σε ό,τι αφορά στο ανώτατο όριο οικονομικής ενίσχυσης, με αύξηση του ανώτατου ορίου ενίσχυσης κατά €5.000, ώστε να δοθεί πρόσθετη βοήθεια στους πολύτεκνους.
- στην εισαγωγή πρόσθετης κατηγοριοποίησης της οικογενειακής σύνθεσης αναλόγως του αριθμού τέκνων σε ό,τι αφορά στα εισοδηματικά κριτήρια, με αύξηση κατά €5.000.
- στην αύξηση κατά €5.000 του μέγιστου ύψους οικονομικής ενίσχυσης για ειδικές κατασκευές στην κατηγορία «ορεινές και μειονεκτικές περιοχές» και κατά €15.000 στην κατηγορία «εξόχως ορεινές και εξόχως μικρές και απόμακρες περιοχές».
- στην αφαίρεση της απαίτησης για ελάχιστο χρονικό διάστημα, συνεχούς και μόνιμης διαμονής στη Δημοκρατία από Κύπριους πολίτες (επαναπατρισθέντες και μόνιμους κάτοικους).
- στην παραχώρηση της δυνατότητας στους αιτητές για συνδυασμό των στεγαστικών σχεδίων με τα Σχέδια Χορηγιών του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας για την ενεργειακή αναβάθμιση της οικιστικής μονάδας, για άλλες δαπάνες, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους αιτητές να μεγιστοποιήσουν τη βοήθεια που παίρνουν για σκοπούς στέγασης, ενισχύοντας ταυτόχρονα τους περιβαλλοντικούς στόχους. Πρόκειται για σημαντική αλλαγή, καθώς αιτητής που θα λάμβανε μέχρι σήμερα οικονομική ενίσχυση ύψους €70.000 μέσω του Στεγαστικού Σχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών, θα μπορεί πλέον να λάβει επιπλέον μέχρι €30.000 μέσω των Σχεδίων του Υπουργείου Ενέργειας, ανεβάζοντας τη συνολική κρατική χορηγία στις €100.000.
Οι αναθεωρημένοι οδηγοί και όλες οι σχετικές πληροφορίες θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών τις επόμενες μέρες. Η υποβολή αιτήσεων για τη νέα προκήρυξη θα αρχίσει από τις 2 Μαρτίου 2026 και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Μεταρρύθμιση του τομέα της αδειοδότησης
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος έχει η απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης. Με το νέο ψηφιοποιημένο και απλοποιημένο πλαίσιο, καταργούνται οι χρονοβόρες και περίπλοκες διαδικασίες και εφαρμόζεται ταχεία διαδικασία εξέτασης και έκδοσης αδειών για τις αναπτύξεις χαμηλού και μεσαίου ρίσκου. Μέχρι στιγμής, περισσότερες από 2.000 αιτήσεις για αναπτύξεις μέχρι δύο κατοικίες ολοκληρώθηκαν εντός του χρονικού ορίου των 40 εργάσιμων ημερών, ενώ εξετάστηκαν άλλες 627 αιτήσεις που αφορούν πολυκατοικίες 20 διαμερισμάτων εντός των 80 ημερών. Αυτό σημαίνει ότι πέραν των 5.500 μονάδων έχουν μπει σε τροχιά κατασκευής περίπου έναν χρόνο νωρίτερα και θα μπουν στην αγορά αποσυμπιέζοντας τις τιμές.
Ευρωπαϊκή διάσταση της στέγασης
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ζήτημα της στέγασης έχει αναδειχθεί σε στρατηγική προτεραιότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνεται τους τελευταίους μήνες στην εξεύρεση εργαλείων και μηχανισμών ενίσχυσης των εθνικών στρατηγικών στέγασης.
Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ εστιάζει στην αύξηση της προσφοράς και την ενίσχυση των επενδύσεων, την πρόσβαση σε στέγη για όλους και την ενίσχυση του διαλόγου και της ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ενίσχυση της πρόσβασης των Ευρωπαίων πολιτών, καθολικά και χωρίς αποκλεισμούς, σε ποιοτική, βιώσιμη και προσιτή στέγη.
