Ο κύβος ερρίφθη. Η αναβολή των δημοτικών και κοινοτικών εκλογών είναι πλέον γεγονός, με την προσοχή να είναι πλέον στραμμένη στην επόμενη μέρα. Όλοι υποστηρίζουν πως το σημαντικό είναι να εφαρμοστεί μια ενιαία μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης, από την οποία θα επωφελούνται τόσο οι δήμοι όσο και οι κοινότητες.
Την περασμένη Πέμπτη (16/09) η Ολομέλεια της Βουλής αποφάσισε όπως οι εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση αναβληθούν. Τώρα κυβέρνηση και κόμματα καλούνται να επιδοθούν σε μαραθώνιες συνεδρίες, ώστε να βρεθεί η χρυσή τομή και να υλοποιηθεί η πολυπόθητη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Στον απόηχο της απόφασης της Βουλής αλλά και της συζήτησης που εκτυλίσσεται τις τελευταίες ημέρες γύρω από το θέμα, η Αυτοδιοίκηση επικοινώνησε με τον Εκτελεστικό Γραμματέα της Ένωσης Κοινοτήτων, Παναγιώτη Δαμιανού, ο οποίος υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι η εφαρμογή μιας μεταρρύθμισης που εξυπηρετεί τις ανάγκες των κατοίκων σε κοινότητες και δήμους.
Όσον αφορά την αναβολή των εκλογών και ως εκ τούτου την παράταση των υφιστάμενων τοπικών αρχών για άλλα 2.5 χρόνια, ο κ. Δαμιανού εξήγησε ότι η Ένωση Κοινοτήτων σέβεται απόλυτα την απόφαση που έλαβαν Κεντρική Κυβέρνηση και κόμματα.
Υποστήριξε ότι για να παρθεί μια τέτοια απόφαση από δύο ανώτατες αρχές, νοείται ότι λήφθηκε υπόψη η άποψη τόσο του Γενικού Εισαγγελέα από πλευράς Κυβέρνησης, όσο και νομικών συμβούλων από πλευράς κομμάτων. Από εκεί και πέρα είναι προσωπικό θέμα του κάθε τοπικού άρχοντα ξεχωριστά εάν θα δεχτεί ή όχι τη συγκεκριμένη απόφαση και αν θα συνεχίσει να δίνει τις υπηρεσίες του για άλλα 2.5 χρόνια, τα οποία ουσιαστικά είναι διορισμένα.
Σε αυτό το σημείο ο Παναγιώτης Δαμιανού επανέλαβε ότι αυτό που ενδιαφέρει την Ένωση Κοινοτήτων είναι να περάσει μια μεταρρύθμιση που θα αφορά όλους. Δήμους, κοινότητες, ορεινές και αγροτικές περιοχές, την Κύπρο στην ολότητα της. Η μεταρρύθμιση αυτή τη στιγμή ως έχει φαίνεται ότι θα λύνει κάποια επί μέρους προβλήματα ορισμένων δήμων, με τις κοινότητες και τις αγροτικές περιοχές να μένουν παραγκωνισμένες και στάσιμες.
«Αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι η διαμόρφωση των νομοσχεδίων για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Εκεί είναι η ουσία, γιατί όντως θεωρούμε, και εγώ πρώτος είχα πει, ότι το υπάρχον σύστημα έχει ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής του και πρέπει να πάμε σε μεταρρύθμιση», υπογράμμισε.
Στη συνέχεια ο κ. Δαμιανού σημείωσε ότι η Ένωση Κοινοτήτων αναμένει τις εξελίξεις και το πως θα διαμορφωθούν τελικά τα νομοσχέδια που θα κατατεθούν στην Ολομέλεια της Βουλής για ψήφιση.
Έπειτα, αναφέρθηκε σε μια μελέτη που έγινε το 2018, κατά την οποία λήφθηκαν ορισμένες αποφάσεις σχετικά με τις κοινότητες. Συγκεκριμένα, προέκυψε ότι 350 κοινότητες δημιουργούσαν 37 συμπλέγματα υπηρεσιών.
«Κάναμε όλες αυτές τις διαδικασίες, τις μελέτες, καθορίσαμε τους 37 νέους οργανισμούς δημόσιου δικαίου που μέσα από μια συνεργασία, σύμπραξη και συνέργεια θα μπορούσαν να αναλάβουν ως τοπικές αρχές περισσότερες αρμοδιότητες και εξουσίες για καλύτερες και αναβαθμισμένες ποιοτικά υπηρεσίες προς τους πολίτες που είναι και το ζητούμενο», είπε.
Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα της προαναφερόμενης μελέτης είχαν δημοσιοποιηθεί, ωστόσο δεν υλοποιήθηκαν αφού το ζήτημα «κόλλησε» στη Βουλή και στο γεγονός ότι το νομοσχέδιο για τη μεταρρύθμιση άλλαξε σε μεγάλο βαθμό, μετά που ανέλαβε Υπουργός Εσωτερικών ο Νίκος Νουρής.
Ο κ. Δαμιανού υπογράμμισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του θεσμού είναι σαφώς οι κοινότητες και οι αγροτικές περιοχές.
«Δεν βλέπω με αυτήν την μεταρρύθμιση, οι κάτοικοι αυτών των περιοχών, ιδιαίτερα των ορεινών, να επωφελούνται. Εμείς εκείνο που ζητούμε είναι τη θεσμοθέτηση των συμπλεγμάτων περίπου στη βάση που λειτουργούσαν άτυπα και μεταφορά κάποιων επιπρόσθετων αρμοδιοτήτων στο σύμπλεγμα που θα διαμορφωνόταν. 350 κοινότητες εντάσσονταν σε 37 συμπλέγματα, αρά ενώναμε δυνάμεις. Από εκεί και πέρα θέλαμε ένα σχέδιο επιθετικής περιφερειακής ανάπτυξης για τις ορεινές κοινότητες που σήμερα βρίσκονται προ ολικής διάλυσης», υποστήριξε ο κ. Δαμιανού.
Στη συνέχεια, ανέφερε ότι αν μελετήσει κανείς τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τις συγκεκριμένες περιοχές, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί ότι οι ορεινές κοινότητες των ελεύθερων περιοχών οδηγούνται σε ερημοποίηση.
«Θέλαμε αφενός να ενώσουμε δυνάμεις μέσα από τα συμπλέγματα υπηρεσιών που είχαμε κάνει στη βάση μελέτης, επιστημονικής μελέτης από μεγάλο διεθνή οίκο. Ταυτόχρονα να γίνουν και σχεδιασμοί μεταφοράς υπηρεσιών στις ορεινές περιοχές, έτσι που να μπορεί ο πολίτης να παραμείνει σε αυτές τις κοινότητες. Αυτό που συμβαίνει με αυτήν τη μεταρρύθμιση, τουλάχιστον σε ότι γνωρίζουμε, γιατί κανείς δεν ξέρει ποια νομοσχέδια και τι θα περάσει στη Βουλή, είναι η μεταφορά 100.000 περίπου πολιτών από την ύπαιθρο και τις αγροτικές περιοχές σε δήμους», είπε.
Οι αγροτικές περιοχές αποψιλώνονται πλήρως και κυρίως οι ορεινές, αφού πληθυσμιακά δεν θα μπορούν να έχουν το κριτήριο βιωσιμότητας, σημείωσε στη συνέχεια.
Εξήγησε ότι τα συμπλέγματα που δημιουργούνται με βάση τη συγκεκριμένη μελέτη περιλάμβαναν μεγάλες κοινότητες που διέθεταν υπηρεσίες και προσωπικό και θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις μικρές να διατηρηθούν, αν όχι να αναπτυχθούν, έχοντας πάντα υπόψη ότι η Ένωση Κοινοτήτων ανέμενε μια περιφερειακή πολιτική ανάπτυξης, αποκέντρωσης, δημιουργίας θέσεων εργασίας και υλοποίησης μεγάλων οδικών έργων.
Μια άλλη ανησυχία της Ένωσης Κοινοτήτων αφορά στο γεγονός ότι με αυτή τη μεταρρύθμιση ο θεσμός του Επάρχου εξακολουθεί να υφίσταται με τα Κοινοτικά Συμβούλια να βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα και τον έλεγχο του. Όπως υποστήριξε ο κ. Δαμιανού η προσοχή της Ένωσης είναι στραμμένη και στο πως θα εξελιχθεί το θέμα με τα τοπικά δημοψηφίσματα, αφού μέχρι πρότινος η πλειοψηφία των κομμάτων υποστήριξε ότι αυτά πρέπει να διενεργηθούν, τώρα μένει να διαφανεί κατά πόσο θα εμμένουν ή όχι στις θέσεις τους. Την ίδια ώρα προκύπτει και ζήτημα όσον αφορά τις αρμοδιότητες που θα εκχωρηθούν στους νέους δήμους και στις εναπομείναντες τοπικές αρχές αλλά στη σύνθεση των νέων δήμων και κοινοτικών συμβουλίων.
Όσον αφορά τη διενέργεια δημοψηφισμάτων πάντως, ο κ. Δαμιανού υποστήριξε ότι είναι αναγκαία και μάλιστα ότι πρέπει να γίνουν τοπικά, έτσι ώστε οι κάτοικοι των περιοχών να μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Επίσης, ο κ. Δαμιανού σημείωσε ότι πρέπει να βεβαιωθούμε ότι οι κάτοικοι των κοινοτήτων που συνενώνονται με δήμους σε καμία περίπτωση δεν θα μειωθούν οι φορολογίες τους αλλά θα αυξηθούν.
Σημαντικό είναι και το θέμα της σύνθεσης του Επαρχιακού Συμβουλίου, το οποίο με βάση αυτή τη μεταρρύθμιση αποτελείται από δέκα Δημάρχους και πέντε Κοινοτάρχες, κάτι το οποίο δεν ωφελεί τα χωριά και τις κοινότητες.
Έντονη διαφωνία προκύπτει και στο ζήτημα του νερού, με την Ένωση Κοινοτήτων να εκφράζει την άποψη ότι πρέπει να παραμείνει στις κοινότητες, όπως είναι σήμερα και να μην μεταφερθεί στο Επαρχιακό Συμβούλιο, γιατί πρακτικά δεν θα μπορεί να προσφέρεται άμεσα υπηρεσία από το Κοινοτικό Συμβούλιο προς τους κατοίκους.
Ο Παναγιώτης Δαμιανού εξέφρασε σε αυτό το σημείο την ανησυχία του σχετικά με το μέλλον της μεταρρύθμισης, σε περίπτωση που αυτή καταλήξει μια ωραία θεωρία που δεν θα έχει πρακτική εφαρμογή, ενώ διερωτήθηκε γιατί, έστω τυπικά, δεν εμπλέκονται οι κατεχόμενοι δήμοι και κοινότητες σε αυτήν.
«Στο τέλος αυτό που θα συμβεί είναι αυτή η μεταρρύθμιση να επιλύσει κάποια επί μέρους προβλήματα των Δήμων, ιδίως των μεγάλων, μέσω των συνενώσεων. Είναι μια μεταρρύθμιση που δεν τη βλέπω να αντιμετωπίζει και να καταπιάνεται με τα σημαντικά προβλήματα που έχει ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Κύπρο, στην ολότητα του, ως ενιαίο σύνολο», σημείωσε.
Πάντως, η Ένωση Κοινοτήτων από πλευράς της δεν αναμένεται να μείνει άπραγη την ώρα που οι εξελίξεις για τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης τρέχουν, εφόσον αναμένεται να έχει κύκλο επαφών με διάφορα κόμματα μέσα στις επόμενες ημέρες.
