Κάθε χρόνο οι κάτοικοι των Βρυξελλών και οι ημερήσιοι ταξιδιώτες γιορτάζουν την Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο, με τη ζωντανή ατζέντα εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων, καθώς και μια εμπορική έκρηξη για τους τοπικούς λιανοπωλητές. Παιδιά, πεζοί και ποδηλάτες ανακτούν τους δρόμους με ασφάλεια και ολόκληρη η πρωτεύουσα γίνεται ένα πάρτι σε όλη την πόλη. Ενώ πάνω από 3.000 πόλεις και πόλεις συμμετέχουν στην ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ κάθε χρόνο, η ημέρα χωρίς αυτοκίνητα της Περιφέρειας των Βρυξελλών σε όλη την πόλη είναι η μεγαλύτερη ετήσια γιορτή χωρίς αυτοκίνητα στην Ευρώπη!
Το άνοιγμα των δρόμων στους πεζούς και τους ποδηλάτες απαιτεί χρόνο, χρηματοδότηση, αφοσιωμένη διαχείριση και πολιτική υποστήριξη. Για να βοηθήσει άλλους δήμους να οργανώσουν ή να επεκτείνουν τη δική τους ημέρα χωρίς αυτοκίνητα, ο Stefan Vandenhende, (Περιφέρεια Πρωτεύουσας Βρυξελλών, Υπουργείο Κινητικότητας, Οδικής Ασφάλειας και Δημόσιων Έργων), μοιράζεται πολύτιμες γνώσεις για τη λειτουργία, τις προκλήσεις και τις επιτυχίες αυτού του εξαιρετικά δημοφιλούς παράδοση των Βρυξελλών.
Πώς να επεκτείνετε την ημέρα σας χωρίς αυτοκίνητο
Παρόλο που η Κυριακή Χωρίς Αυτοκίνητο στις Βρυξέλες μοιάζει με ένα εκτεταμένο πάρτι στο δρόμο, υπάρχουν ορισμένοι κανόνες –και εξαιρέσεις– για να διασφαλιστεί η ομαλή ροή της ημέρας: Τα μέσα μαζικής μεταφοράς συνεχίζουν να κυκλοφορούν (και είναι δωρεάν για όλους), ενώ οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης , τα άτομα με αναπηρία και τα ταξί συγκαταλέγονται στις εξαιρέσεις που επιτρέπεται να χρησιμοποιούν αυτοκίνητα. Τα άτομα μπορούν επίσης να ζητήσουν εξαιρέσεις (π.χ. άτομα που πρέπει να μετακομίσουν σπίτι) και απαγορεύεται οποιαδήποτε μη εξουσιοδοτημένη χρήση μηχανοκίνητων οχημάτων. Η επιβολή αυτού και η δυνατότητα μετατροπής του δημόσιου χώρου στην περιοχή των 162 km², σημαίνει όχι μόνο οργάνωση κλεισίματος δρόμων και διαχείριση αιτημάτων εξαίρεσης, αλλά και σαφή κοινοποίηση αυτών των κανόνων και μετασχηματισμών στο κοινό.
«Ξεκινάτε ορίζοντας μια περιοχή, μια μεγαλύτερη αλλά συνεκτική περιοχή μπορεί μερικές φορές να είναι ευκολότερη. Επικοινωνήστε πολύ εκ των προτέρων σχετικά με την ημερομηνία, τους κανόνες και τις εξαιρέσεις. Και μετά, πάνω απ’ όλα, βεβαιωθείτε ότι διευκολύνετε εκδηλώσεις τόσο από κάτω προς τα πάνω όσο και από πάνω προς τα κάτω, όλων των μεγεθών και σχημάτων, μια μέρα χωρίς αυτοκίνητο θα πρέπει να είναι διασκεδαστική», μοιράζεται ο Vandenhende.
Φυσικά, οι τακτικοί χρήστες αυτοκινήτων πρέπει να σχεδιάζουν εναλλακτικά μέσα μετακίνησης, οι ιδιοκτήτες καφέ πρέπει να είναι έτοιμοι για μεγάλες επιχειρήσεις και οι πεζοί, οι ποδηλάτες και οι οδοστρωτήρες πρέπει να προγραμματίζουν τις κοινωνικές εκδηλώσεις τους και να διασφαλίζουν ότι αξιοποιούν στο έπακρο τον κοινόχρηστο δημόσιο χώρο .
Μια μέρα χωρίς αυτοκίνητα αυτού του μεγέθους απαιτεί επίσης οικονομικές επενδύσεις και πολιτική υποστήριξη. Η Περιφέρεια της Πρωτεύουσας των Βρυξελλών ξοδεύει σημαντικό ποσό για την προώθηση και τη διαχείριση της εκδήλωσης. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη δημοτικότητά του, ο αντίκτυπος που μειώνει την ατμοσφαιρική και ηχορύπανση και η ικανότητα να δείχνει μια εναλλακτική καθημερινή πραγματικότητα, κάνουν την επένδυση να αξίζει τον κόπο, όπως επισημαίνει ο Vandenhende:
«Για πολλούς από εμάς στις Βρυξέλλες, είναι η αγαπημένη μας μέρα του χρόνου. Είναι μια μέρα χωρίς ανησυχίες, για να συναντήσετε τους φίλους και τους γείτονές σας στο δρόμο, να δείτε ξαφνικά τα παιδιά να κάνουν ποδήλατο και να παίζουν παντού. Μια εντελώς νέα πόλη εμφανίζεται και είναι το πιο ζωντανό και ευχάριστο χάος που δεν μπορείτε να ζήσετε καμία άλλη μέρα του χρόνου.»
Παρά τις προκλήσεις που τέθηκαν αρχικά από τους λομπίστες αυτοκινήτων και εκείνους που ανησυχούσαν για πιθανές αρνητικές οικονομικές συνέπειες που προκύπτουν από την Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο, ο Vandenhende και η οργανωτική ομάδα τονίζουν ότι οι τοπικές επιχειρήσεις ευδοκιμούν αυτήν την ημέρα. Επιπλέον, επιτυγχάνονται δραστικά βελτιωμένοι ρυθμοί ποιότητας του αέρα . Η χαλαρή ατμόσφαιρα και η χαρά που βιώνουν οι παρευρισκόμενοι και ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός συμμετεχόντων από όλη τη χώρα, δείχνουν ξεκάθαρα ότι η Κυριακή Χωρίς Αυτοκίνητο ήρθε για να μείνει. Στην τελευταία έρευνα κοινής γνώμης, που διενεργήθηκε το 2018, πάνω από το 90% των κατοίκων έδειξε υποστήριξη για την Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο. Σε μια ομάδα πολιτών που πραγματοποιήθηκε από την Brussels Mobility το 2018, τα τρία κορυφαία αιτήματα για βελτιωμένη κινητικότητα στις Βρυξέλλες περιελάμβαναν περισσότερους και ποιοτικότερους ποδηλατόδρομους, ένα μεγαλύτερο δίκτυο ποδηλασίας που συνδέει τα προάστια με την πόλη και μια Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο μία φορά ανά μήνας!
Το να ξεκινάς από ένα μικρό στόχο είναι καλύτερο από το καθόλου
Ενώ ο απώτερος στόχος είναι μια ημέρα χωρίς αυτοκίνητα σε όλη την πόλη, είναι σαφές ότι δεν έχουν όλες οι πόλεις την οικονομική δυνατότητα να διοργανώσουν μια μέρα σε παρόμοια κλίμακα. Ο Vandenhende τονίζει ότι και οι Βρυξέλλες ξεκίνησαν από μικρά. Οι γειτονιές χωρίς αυτοκίνητα δοκιμάστηκαν ήδη από το έτος 2000 και εξελίχθηκε γρήγορα στην Κυριακή χωρίς αυτοκίνητα σε όλη την πόλη που οι άνθρωποι γνωρίζουν και αγαπούν σήμερα. Ενώ μια συνεκτική, μεγαλύτερη περιοχή μπορεί επίσης να φέρει πολλές οικονομίες κλίμακας και μπορεί να είναι ευκολότερη η επικοινωνία, είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε από μικρό και όχι καθόλου.
