Τον απολογισμό των πρώτων 18 μηνών λειτουργίας και τις βασικές προτεραιότητες και τον αναπτυξιακό σχεδιασμό του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας για το 2026, παρουσίασε ο Πρόεδρος του Οργανισμού Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης, στο πλαίσιο δημοσιογραφικής διάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου στο Ολυμπιακό Μέγαρο.
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, ανέφερε ο κ. Γιωρκάτζης, για να σας παρουσιάσουμε το έργο που καταφέραμε να εκτελέσουμε τον πρώτο 1,5 χρόνο. Πιστεύω πετύχαμε πολλά και αυτό οφείλεται στο πάθος, την ικανότητα και την εργατικότητα όλου του προσωπικού του ΕΟΑ. Εργάστηκαν σκληρά σε αντίξοες συνθήκες, ιδιαίτερα τους πρώτους έξι μήνες, για τους οποίους κανείς δεν μπορούσε να μας προετοιμάσει. «Η θέση μας παραμένει σταθερή: ορθά προχωρήσαμε με τη μεταρρύθμιση. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση μεγάλης σημασίας και εύρους, της οποίας η υλοποίηση είναι απαιτητική, δύσκολη και χρειάζεται χρόνο. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι η πορεία υλοποίησής της μέχρι σήμερα είναι ικανοποιητική. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει σαφώς αναβαθμιστεί στο σύνολό της, αποκτώντας αυξημένες αρμοδιότητες και ευθύνες».
Όπως, όμως συμβαίνει με κάθε μεταρρυθμιστική αλλαγή, ανέφερε ο Πρόεδρος του ΕΟΑ Λευκωσίας, τα αρχικά στάδια συνοδεύτηκαν από δυσκολίες, αβεβαιότητες και προσαρμογές. «Αυτές, ωστόσο, δεν αποδυναμώνουν την ουσία της αλλαγής. Αντιθέτως, επιβεβαιώνουν τη βαρύτητα και το βάθος της μετάβασης. Από την πρώτη στιγμή, καθίσταται σαφές πως η πλήρης επιτυχία του εγχειρήματος προϋποθέτει την έμπρακτη στήριξη και τη θεσμική ενδυνάμωση των Οργανισμών, ώστε να διασφαλιστεί η ουσιαστική αυτονομία και αυτοδιοικητική τους υπόσταση».
Οι Επαρχιακοί Οργανισμοί, οι Δήμοι και οι κοινότητες, είπε ακόμη ο κ. Γιωρκάτζης, αποτελούν δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. «Κανένας Επαρχιακός Οργανισμός δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένος χωρίς τη στήριξη των οικείων Δήμων και Κοινοτήτων, όπως και κανένας Δήμος δεν μπορεί να προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες προς τους δημότες, εάν δεν λειτουργεί σε πλήρη αρμονία με τον Επαρχιακό Οργανισμό της Επαρχίας του. Ευχαριστούμε τα Μέλη του Συμβουλίου μας για την αγαστή συνεργασία».
ΟΡΑΜΑ
Αναβαθμίζουμε την ποιότητα ζωής των πολιτών, συμβάλλουμε στην ανάπτυξη της επαρχίας.
ΑΠΟΣΤΟΛΗ
Βελτιώνουμε συνεχώς τον Οργανισμό ώστε να παρέχει ποιοτικές, αξιόπιστες και οικονομικά αποδοτικές υπηρεσίες, έγκαιρα και ισότιμα σε κάθε πολίτη.
ΣΤΟΧΟΙ
- Ολοκληρώνουμε τη στελέχωση του Οργανισμού.
- Καταγράφουμε και εφαρμόζουμε όλες τις εσωτερικές διαδικασίες του Οργανισμού.
- Αρχίζει ο σχεδιασμός για ενοποίηση όλων των υπηρεσιών του Οργανισμού μέσω ψηφιοποίησης.
- Θέτουμε προσωπικούς στόχους και εφαρμόζουμε σύστημα αξιολόγησης του διευθυντικού προσωπικού.
- Ανταποκρινόμαστε στα παράπονα και ερωτήματα των πολιτών
Ύδρευση
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας διαχειρίζεται σήμερα δίκτυο ύδρευσης μήκους 2.565 χιλιομέτρων, αυξημένο κατά 115 χλμ. σε σχέση με το 2024, εξυπηρετώντας περισσότερους από 170.000 υδρομετρητές.
Την περίοδο αυτή πραγματοποιήθηκαν 8.248 επιδιορθώσεις βλαβών, αναβαθμίσεις δικτύων και αντικαταστάσεις υδρομετρητών με έξυπνα συστήματα, με στόχο την εξοικονόμηση νερού, τη μείωση των απωλειών και τη διασφάλιση της ποιότητας του πόσιμου νερού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μείωση του ατιμολόγητου νερού, το οποίο σήμερα βρίσκεται περίπου στο 20%, με ξεκάθαρο πλάνο περαιτέρω μείωσης τα επόμενα χρόνια μέσω επενδύσεων σε τεχνολογία, εντοπισμό διαρροών και αναβάθμιση υποδομών.
Εκτελέστηκαν και εκτελούνται έργα ανέγερσης σύγχρονων υδατοδεξαμενών με σκοπό την αύξηση του αποθηκευμένου νερού και προστίθενται στο υφιστάμενο δίκτυο, υδρευτικά δίκτυα κοινοτήτων.
Αποχέτευση
Στον τομέα της αποχέτευσης, ο Οργανισμός διαχειρίζεται δίκτυο μήκους 1.645 χιλιομέτρων, το οποίο έχει επεκταθεί στην περιαστική και ορεινή Λευκωσία. Υλοποιούνται έργα αναβάθμισης αντλιοστασίων που θα αυξήσουν τη δυναμικότητα άντλησης κατά 20% και σταθμών επεξεργασίας λυμάτων, αυξάνοντας τη δυναμικότητα και διασφαλίζοντας τη λειτουργική ασφάλεια του συστήματος, ενώ προγραμματίζονται μεγάλα αναπτυξιακά έργα για το 2026 σε αστικές και αγροτικές περιοχές.
Προγραμματίζεται η προκήρυξη διαγωνισμού κατασκευαστικών αποχετευτικών έργων στον Δήμο Νότιας Λευκωσίας–Ιδαλίου και στον Κάτω Πύργο Τηλλυρίας, συνολικής αξίας περίπου 85 εκ. ευρώ.
Τεράστια επιτυχία θεωρείται η προκήρυξη του έργου για την ανακατασκευή του κεντρικού αγωγού λυμάτων στη Μια Μηλιά, με την ταυτόχρονη τοποθέτηση αγωγού για επιστροφή του επεξεργασμένου νερού στις ελεύθερες περιοχές.
Όμβρια Ύδατα
Από την 1η Ιουλίου 2024 ο ΕΟΑ Λευκωσίας έχει αναλάβει τη διαχείριση των συστημάτων ομβρίων υδάτων των δημαρχούμενων περιοχών της Επαρχίας, τα οποία ήταν προηγουμένως κατακερματισμένα στους οικείους Δήμους, με αποτέλεσμα τη μη ύπαρξη ενός ενιαίου αποτελεσματικού δικτύου. Ο ΕΟΑ, βάσει προτεραιοποίησης, έχει προχωρήσει σε καθαρισμό αγωγών όμβριων μήκους περίπου 15χλμ., ενώ ταυτόχρονα έχει αντικαταστήσει μεγάλο αριθμό σχαρών, μειώνοντας τις πιθανότητες σοβαρών πλημμυρικών φαινομένων.
Σε σχέση με τα όμβρια, ο ΕΟΑ Λευκωσίας προγραμματίζει να αξιοποιήσει το τέλος των 0.05‰ για το 2026 για τη δημιουργία δικτύων αποχέτευσης ομβρίων υδάτων σε περιοχές κυρίως των Δήμων Λακατάμειας και Στροβόλου, ενώ σημαντικός κρίνεται και ο προγραμματισμός εργασιών αντιπλημμυρικού χαρακτήρα με την επιδιόρθωση του εγκιβωτισμένου ποταμού Κοτσίρκα (κάτω από τη Λεωφόρο Διγενή Ακρίτα) και την ωρίμανση του έργου των λιμνών κατακράτησης βρόχινου νερού στο χώρο της Κρατικής Έκθεσης Κύπρου στην Έγκωμη.
Αδειοδότηση της Ανάπτυξης
Η δημιουργία της Διεύθυνσης Αδειοδότησης, ως ουσιαστικά μίας ενιαίας Αρχής Αδειοδότησης, αποτέλεσε εξ αντικειμένου μία τεράστια αλλαγή και μία μεγάλης κλίμακας καινοτόμα μεταρρύθμιση, αλλά συνάμα και μία μεγάλη πρόκληση, όπου δεκάδες εργαζόμενοι από διάφορους φορείς με διαφορετική μεθοδολογία εργασίας και διαφορετικές κουλτούρες και συμπεριφορές, απαιτήθηκε να συνυπάρξουν και να συνεργαστούν.
Η Διεύθυνση Αδειοδότησης του ΕΟΑ Λευκωσίας δημιουργήθηκε με την ενοποίηση δύο Πολεοδομικών και έντεκα Οικοδομικών Αρχών, με στόχο την άσκηση ενιαίων και ομοιόμορφων πολιτικών και στρατηγικών εργαλείων εφαρμογής της διαχείρισης της ανάπτυξης σε επαρχιακό επίπεδο.
Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που παρουσιάστηκαν, όπως μεταξύ άλλων η μεταφορά από τις πρώην Αρχές χιλιάδων εκκρεμουσών αιτήσεων, η πλήρης εφαρμογή της ηλεκτρονικής διαχείρισης των αιτήσεων μέσω ενός μηχανογραφημένου συστήματος, το οποίο δεν είχε τεθεί σε πιλοτική εφαρμογή και χωρίς οποιαδήποτε εκ των προτέρων εκπαίδευση του προσωπικού, καθώς και η μετακόμιση πολύ μεγάλου όγκου κλειστών φυσικών φακέλων (της τάξης των 325.000 φακέλων), καταγράφεται μηνιαίως αυξητικός ρυθμός διεκπεραίωσης των υποβληθεισών αιτήσεων, με αξιοσημείωτα ποσοστά (94% στις πολεοδομικές και 99% στις οικοδομικές άδειες).
Ο στόχος της Διεύθυνσης Αδειοδότησης είναι, με την πλήρη στελέχωσή της, να αυξηθούν περαιτέρω οι ρυθμοί διεκπεραίωσης, ώστε να μειωθεί αισθητά ο μεγάλος όγκος των εκκρεμουσών αιτήσεων και, εν τέλει, η έκδοση των αδειών να γίνεται εντός των επιθυμητών χρονικών περιθωρίων, προς όφελος της οικοδομικής βιομηχανίας και της οικονομίας του τόπου.
Επικίνδυνες Οικοδομές
Από την 1η Απριλίου 2025, ο ΕΟΑ Λευκωσίας ανέλαβε τη διαχείριση των επικίνδυνων οικοδομών χωρίς υφιστάμενη δομή ή χρηματοδότηση. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα συστάθηκε τμήμα και ξεκίνησε η συστηματική επανεξέταση εκατοντάδων υποθέσεων καθώς και η διαχείριση νέων υποθέσεων, με προτεραιότητα τη δημόσια ασφάλεια και την προστασία των πολιτών.
Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων
Στον τομέα της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, ο ΕΟΑ Λευκωσίας προχωρεί με την ανάπτυξη και επέκταση Πράσινων Σημείων, σημείων συλλογής και υποδομών επαναχρησιμοποίησης, ενισχύοντας την κυκλική οικονομία και συμβάλλοντας στη μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται σε ταφή.
Πέραν των οκτώ (8) υφιστάμενων σε λειτουργία Πράσινων Σημείων της Επαρχίας Λευκωσίας, προγραμματίζεται η κατασκευή ακόμη πέντε (5) νέων Πράσινων Σημείων. Τα τρία (3) εξ αυτών βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης, ενώ για τα άλλα δύο (2) οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες βρίσκονται σε διαδικασία χωροθέτησής τους, πριν αναλάβει την κατασκευή τους ο ΕΟΑ Λευκωσίας.
Με την ανάληψη των Πράσινων Σημείων της Επαρχίας Λευκωσίας, ο ΕΟΑ έχει προχωρήσει σε αλλαγή και επέκταση του ωραρίου λειτουργίας τους με σκοπό τη βέλτιστη εξυπηρέτηση των πολιτών, ενώ έχει επίσης αποφασίσει την παραλαβή και διαχείριση στα Πράσινα Σημεία γεωργικών υλικών( π.χ. άδεια κιβώτια προϊόντων), κυρίως για την εξυπηρέτηση κατοίκων της υπαίθρου.
Παράλληλα, τίθενται σε λειτουργία τα καταστήματα επαναχρησιμοποίησης, καθώς και τα Πράσινα Περίπτερα, έργα που έχουν τροχοδρομηθεί και υλοποιηθεί σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος.
Επιπρόσθετα, ο ΕΟΑ Λευκωσίας είναι έτοιμος να αναλάβει τη διαχείριση του αποκαταστημένου σκυβαλότοπου Κοτσιάτη, με σκοπό να διαχειριστεί το βιοαέριο που βρίσκεται εγκλωβισμένο σε αυτό. Η μετατροπή του βιοαερίου σε ηλεκτρική ενέργεια (ΑΠΕ) θα βοηθήσει, μέσω αντισταθμιστικών μέτρων, τις τοπικές κοινότητες να ανακουφιστούν από την επιβάρυνση που υπέστησαν τις τελευταίες δεκαετίες από τη λειτουργία του σκυβαλότοπου και, επιπρόσθετα, τον ΕΟΑ να μειώσει την εξάρτησή του από την αγορά συμβατικής ηλεκτρικής ενέργειας και να επιτύχει ταυτόχρονα μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος του Οργανισμού. Με τη σωστή διαχείριση του βιοαερίου, θα παύσει να καίγεται μέσω δαυλού, ο φυσικός αυτός πόρος και να επιβαρύνει την περιοχή.
Διοικητική/ Οικονομική Ανεξαρτησία
Ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλεται να υιοθετηθεί η Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ως προνοεί η Ευρωπαϊκή Χάρτα, οι οικονομικοί πόροι των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι ανάλογοι με τις αρμοδιότητες που προβλέπονται από τον νόμο, να μπορούν να διατίθενται ελεύθερα από τους οργανισμούς, ενώ παράλληλα οι τοπικές Αρχές πρέπει να είναι ελεύθερες να εγκρίνουν τον δικό τους προϋπολογισμό, χωρίς να υπόκεινται σε διαδικασίες έγκρισης από άλλους φορείς και κέντρα αποφάσεων.
Όταν δεν υπάρχει ξεκάθαρη ευθύνη υπάρχει αδιαφάνεια διότι ουδείς καθίσταται υπεύθυνος. Όταν όλοι έχουν λόγο, κανείς δεν είναι υπεύθυνος και όταν δεν υπάρχουν υπεύθυνοι, υπάρχει αδιαφάνεια και ατιμωρησία.
Για να επιλυθεί το πρόβλημα ανεξαρτησίας των Τοπικών Αρχών και για να γίνει δυνατή η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας επιβάλλεται η μεταρρύθμιση εκείνων των προνοιών στις Νομοθεσίες των Υπουργείων Οικονομικών και Εσωτερικών που αφορούν τις σχέσεις των Υπουργείων με τις Αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μόνον έτσι θα ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αναμένονται απαντήσεις από το Κράτος για τα ακόλουθα:
- Θα πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσουν οι συνεχείς αλλαγές και τροποποιήσεις των νομοθεσιών
- Ψήφιση Παγκύπριων Κανονισμών Λειτουργίας των ΕΟΑ.
- Έγκριση Προϋπολογισμών για το 2026.
- Δημιουργία Ενιαίου Λογισμικού για όλες τις υπηρεσίες των ΕΟΑ.
- Έγκριση χρηματοδότησης και χωροθέτησης αντιπλημμυρικών έργων, όπως σε δύο λίμνες κατακράτησης, μία στην Έγκωμη και μία στα Λατσιά.
- Επιβεβαίωση ετήσιας χρηματοδότησης επικίνδυνων οικοδομών.
- Ετήσια χορηγία για το επεξεργασμένο νερό Εργοστασίου Επεξεργασίας Λυμάτων Μιας Μηλιάς.
- Επιχορηγήσεις για επιδιορθώσεις και αναβαθμίσεις σε έξι (6) βιολογικούς Σταθμούς Επεξεργασίας Λυμάτων των πρώην Συμβουλίων Αποχετεύσεων που παραλήφθηκαν από τον ΕΟΑ Λευκωσίας το 2024.
- Χρηματοδότηση για άρση κακοτεχνιών σε αποχετευτικά συστήματα πρώην Συμβουλίων Αποχετεύσεων που εντάχθηκαν στον ΕΟΑ Λευκωσίας το 2024.
- Ενημέρωση εάν ο ΕΟΑ θα τύχει επιχορήγησης για κόστος λειτουργίας και συντήρησης του Βιολογικού Σταθμού Σολέας, ούτως ώστε να υπάρξει ανάληψη της ευθύνης λειτουργίας και συντήρησής του από τον ΕΟΑ.
- Εγκρίσεις και χρηματοδότηση για προτάσεις του ΕΟΑ που αφορούν δράσεις και έργα μείωσης απωλειών νερού, παράδειγμα η αγορά, προμήθεια και εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων εντοπισμού διαρροών 1, 8 εκ.
- Τελική απόφαση ως προς τη χρηματοδότηση των εργασιών επιδιόρθωσης του εγκιβωτισμένου ποταμού Κοτσίρκα.
- Έγκριση και χρηματοδότηση για την κατασκευή υποδομών για επεξεργασία οργανικών αποβλήτων της Επαρχίας Λευκωσίας στον χώρο του Εργοστασίου Επεξεργασίας Λυμάτων Βαθειάς Γωνιάς, ώς η πρόταση του Διευθυντή της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος.
- Ανάληψη των εργασιών για τους κοινοτικούς κομποστοποιητές σε Κοινότητες της Επαρχίας Λευκωσίας, νοουμένου ότι θα υπάρξει πλήρης κρατική χρηματοδότηση για την κατασκευή τους.
- Μεταφορά χρηματοδότησης κατασκευής σταθμού επεξεργασίας βιοαερίου στο σκυβαλότοπο Κοτσιάτη στον ΕΟΑ ως φορέας υλοποίησης του έργου
- Ολοκλήρωση αγωγού ύδρευσης για τη Δυτική Λευκωσία και αύξηση του όγκου υδροδότησης για την περιοχή της Λακατάμειας
Αδειοδότηση
- Απλοποίηση και ενοποίηση των υφιστάμενων νομοθεσιών και δημιουργία ενός ενιαίου σύγχρονου θεσμικού πλαισίου αδειοδότησης.
- Βελτίωση του μηχανογραφικού συστήματος «Ιππόδαμος» και δημιουργία ενός σύγχρονου και ευέλικτου συστήματος αδειοδότησης.
- Ενοποίηση αδειοδότησης διατηρητέων οικοδομών.
- Τροποποίηση, επικαιροποίηση και απλοποίηση των τελών των οικοδομικών αδειών.
- Δημιουργία πρόσθετης Πολεοδομικής Αρχής σε προσωρινή βάση.
- Εισήγηση για αποσπάσεις αρμόδιων λειτουργών υπηρεσιών που έχουν να κάνουν με διαβουλεύσεις.
