Στο πλαίσιο σχετικής διακηρυγμένης θέσης του Προέδρου της Δημοκρατίας, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα δέσμη 13 τροποποιητικών νομοσχεδίων, τα οποία αποσκοπούν σε ρύθμιση της αυτόματης εγγραφή των πολιτών στον μόνιμο εκλογικό κατάλογο, ο οποίος παρέχει το δικαίωμα συμμετοχής σε όλες τις εθνικές εκλογές, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη μείωση του ηλικιακού ορίου για το δικαίωμα του εκλέγειν στα 17 έτη και την υιοθέτηση της άδειας οδήγησης ως μέσο ταυτοποίησης των εκλογέων στα εκλογικά κέντρα.
Ειδικότερα, τα νομοσχέδια αποσκοπούν:
(α) Στη μείωση του ηλικιακού ορίου για το δικαίωμα του εκλέγειν στα 17 έτη, ώστε το εν λόγω δικαίωμα να δοθεί σε περισσότερους πολίτες της Δημοκρατίας, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες.
(β) Στην αυτόματη εγγραφή στον μόνιμο εκλογικό κατάλογο για:
(i) πολίτες της Δημοκρατίας,
(ii) οι οποίοι συμπληρώνουν το 17o έτος της ηλικίας τους,
(iii) διαμένουν, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιέχει το σύστημα Αρχείου Πληθυσμού, στις περιοχές που η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο, και
(iv) κατέχουν δελτίο ταυτότητας της Δημοκρατίας το οποίο εκδόθηκε από το σύστημα Αρχείου Πληθυσμού και βρίσκεται σε ισχύ.
Σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται, oι εκλογείς θα εγγράφονται στον εκλογικό κατάλογο με βάση την καταχωρημένη διεύθυνσή τους στο σύστημα Αρχείου Πληθυσμού. Ο οικείος Έπαρχος θα ενημερώνει άμεσα γραπτώς κάθε εκλογέα που εγγράφεται στον εκλογικό κατάλογο, αναφέροντας τη διεύθυνση κατοικίας, βάσει της οποίας έχει εγγραφεί. Κάθε εκλογέας εγγεγραμμένος στον εκλογικό κατάλογο θα υποχρεούται όπως, σε περίπτωση που η διεύθυνση βάσει της οποίας έχει γίνει η εγγραφή του στον εκλογικό κατάλογο είναι διαφορετική από τη διεύθυνση της κατοικίας του ή σε περίπτωση αλλαγής της διεύθυνσης της κατοικίας του, υποβάλει, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία της αλλαγής, αίτηση στον οικείο Έπαρχο, για διόρθωση του εκλογικού καταλόγου.
Με στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου της παράνομης μεταφοράς εκλογικών δικαιωμάτων με τη δήλωση ψευδών διευθύνσεων, το οποίο παρατηρείται σε μεγάλο βαθμό πριν τις εκλογές ανάδειξης Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η διαδικασία για διόρθωση του εκλογικού καταλόγου, λόγω αλλαγής της διεύθυνσης της κατοικίας εκλογέα, δεν θα εφαρμόζεται για περίοδο ενός χρόνου πριν τη διενέργεια των γενικών εκλογών ανάδειξης Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις νέων εγγραφών.
Το κριτήριο της εξάμηνης παραμονής στη Δημοκρατία, που ισχύει αυτή τη στιγμή, παύει να υφίσταται, καθώς ο έλεγχος κατά πόσο πληρείται ή όχι, προϋποθέτει την υποβολή αποδεικτικών στοιχείων από την πλευρά του πολίτη, γεγονός που αντιστρατεύεται την αυτόματη εγγραφή. Αντί αυτού, υιοθετούνται ως κριτήρια η καταχωρημένη στο σύστημα Αρχείου Πληθυσμού διεύθυνση στις ελεύθερες περιοχές και δελτίο ταυτότητας της Δημοκρατίας σε ισχύ.
Στο πλαίσιο της διαφάνειας των εκλογικών διαδικασιών, οι διατάξεις που αφορούν την αναθεώρηση του εκλογικού καταλόγου ανά τριμηνία (στις 2 Ιανουαρίου, στις 2 Απριλίου, στις 2 Ιουλίου και στις 2 Οκτωβρίου κάθε έτους), την ανάρτηση των συμπληρωματικών καταλόγων για περίοδο δέκα ημερών για επιθεώρηση και υποβολή τυχόν ενστάσεων από κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο και την οριστικοποίησή τους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν τις εκάστοτε εκλογές, παραμένουν.
Διευκρινίζεται ότι αυτόματη εγγραφή στον εκλογικό κατάλογο αφορά μόνο τους Κύπριους πολίτες για τον μόνιμο εκλογικό κατάλογο και δεν επεκτείνεται στον ειδικό εκλογικό κατάλογο των Ευρωπαίων πολιτών για τις Εκλογές Ανάδειξης Μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τον ειδικό εκλογικό κατάλογο των Ευρωπαίων πολιτών για τις Εκλογές Ανάδειξης Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι εξακολουθούν να απαιτούν την υποβολή σχετικής αίτησης με την προσκόμιση των στοιχείων που καθορίζονται στην κείμενη εκλογική νομοθεσία.
(δ) Στην κατάργηση του εκλογικού βιβλιαρίου, του οποίου η χρησιμότητα έχει περιοριστεί με την τροποποίηση της εκλογικής νομοθεσίας που προνοεί τη χρήση του δελτίου πολιτικής ταυτότητας ως μέσο ταυτοποίησης του εκλογέα. Ειδικότερα αναφέρεται ότι η κατάργηση του εκλογικού βιβλιαρίου θα μειώσει το διοικητικό κόστος, καθώς δεν θα απαιτείται πλέον η εκτύπωσή τους, η μεταφορά τους στους Κοινοτάρχες για παραλαβή από τους εκλογείς, η επιστροφή των αζήτητων βιβλιαρίων στις Επαρχιακές Διοικήσεις και η αποθήκευσή τους. Με τα τροποποιητικά νομοσχέδια καταργείται η έκδοση εκλογικού βιβλιαρίου για νέες εγγραφές στον εκλογικό κατάλογο ή επανέκδοση του σε περίπτωση φθοράς ή απώλειας, αλλά παραμένει ως αποδεκτό έγγραφο ταυτοποίησης για όσους εκλογείς είναι ήδη κάτοχοι εκλογικού βιβλιαρίου. Με την εν λόγω ρύθμιση, αποφεύγεται το ενδεχόμενο σύγχυσης σε ηλικιωμένους εκλογείς οι οποίοι συνήθισαν να ψηφίζουν προσκομίζοντας εκλογικό βιβλιάριο, παραμένει ως μορφή ταυτοποίησης το βιβλιάριο στη μεγάλη μάζα των εκλογέων, φθίνοντας σταδιακά, ενώ ταυτόχρονα επιτυγχάνεται ο στόχος της μείωσης του διοικητικού κόστους με τη μη έκδοση νέων εκλογικών βιβλιαρίων ή την επανέκδοση παλαιών λόγω φθοράς ή απώλειας.
(ε) Με τα τροποποιητικά νομοσχέδια προστίθεται ως εναλλακτικό έγγραφο ταυτοποίησης η άδεια οδήγησης, η οποία φέρει φωτογραφία και σε αυτή αναγράφεται ο αριθμός δελτίου ταυτότητας του πολίτη, γεγονός το οποίο επιτρέπει την εύκολη ταυτοποίηση στο εκλογικό κέντρο, με δεδομένο ότι οι εκλογείς εμφανίζονται στο απόσπασμα εκλογικού καταλόγου του κέντρου με αύξοντα αριθμό ταυτότητας. Έχοντας υπόψη το γεγονός ότι οι παλαιού τύπου άδειες οδήγησης λήγουν στην ηλικία των 70 ετών, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η ταυτοποίηση του εκλογέα με παλιές φωτογραφίες, στα νομοσχέδια προνοείται ως μέσο ταυτοποίησης η άδεια οδήγησης νέου τύπου (με τη μορφή κάρτας ταυτότητας), ο τύπος της οποίας καθορίστηκε στο διάταγμα του Εφόρου Μηχανοκινήτων Οχημάτων με ημερομηνία 22.11.2012 και αρ. Κ.Δ.Π. 489/2012.
Επίσης θα μπορεί να γίνεται αποδεκτό ψηφιακό αντίγραφο της άδειας οδήγησης μέσω της εφαρμογής «Ψηφιακός Πολίτης». Στην εν λόγω εφαρμογή η άδεια οδήγησης, ακόμα κι αν είναι παλαιού τύπου, εμφανίζει τη φωτογραφία του δελτίου ταυτότητας, το οποίο έχει διάρκεια 10 χρόνια και, ως εκ τούτου, δεν προκύπτει πρόβλημα ταυτοποίησης.
(ε) Στον καθορισμό κριτηρίων και διαδικασίας εκκαθάρισης των εκλογικών καταλόγων, για περιορισμένο αριθμό εκλογέων για τους οποίους δεν έχει δηλωθεί ο θάνατός τους, με αποτέλεσμα να μην έχει εκδοθεί πιστοποιητικό θανάτου και να παραμένουν εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Συγκεκριμένα, με την τροποποίηση της νομοθεσίας προνοείται όπως, στις αρχές κάθε έτους, πραγματοποιείται διαγραφή των εκλογέων άνω των 100 ετών, που δεν λαμβάνουν θεσμοθετημένη ή κοινωνική σύνταξη.
Υπενθυμίζεται ότι τα νομοσχέδια είχαν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση στην πλατφόρμα «η-Διαβούλευση» για περίοδο τεσσάρων βδομάδων από τις 6 Σεπτεμβρίου 2024 μέχρι και τις 7 Οκτωβρίου 2024, ενώ επίσης ενημερώθηκαν σχετικά με τη διαβούλευση και τη δυνατότητα υποβολής τυχόν σχολίων τα κοινοβουλευτικά κόμματα και τα αρμόδια Υπουργεία/Τμήματα/Υπηρεσίες.
Μετά και την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, τα νομοσχέδια θα υποβληθούν άμεσα στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση σε νόμους, με στόχο οι προωθούμενες τροποποιήσεις να εφαρμοστούν ενόψει των Βουλευτικών Εκλογών του 2026.
